सूक्त २३
24 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
24 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
गहराई 4 / 4
24 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।
तीव्राः सोमास आ गह्याशीर्वन्तः सुता इमे। वायो तान्प्रस्थितान्पिब॥
लिप्यन्तरणtīvrāḥ somāsa ā gahyāśīrvantaḥ sutā ime | vāyo tānprasthitānpiba ||
अनुवादSTRONG are the Somas; come thou nigh; these juices have been mixt with milk: Drink, Vayu, the presented draughts.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.उभा देवा दिविस्पृशेन्द्रवायू हवामहे। अस्य सोमस्य पीतये॥
लिप्यन्तरणubhā devā divispṛśendravāyū havāmahe | asya somasya pītaye ||
अनुवादBoth Deities who touch the heaven, Indra and Vayu we invoke To drink of this our soma juice.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इन्द्रवायू मनोजुवा विप्रा हवन्त ऊतये। सहस्राक्षा धियस्पती॥
लिप्यन्तरणindravāyū manojuvā viprā havanta ūtaye | sahasrākṣā dhiyaspatī ||
अनुवादThe singers' for their aid, invoke Indra and Vayu, swift as mind, The thousand-eyed, the Lords of thought.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.मित्रं वयं हवामहे वरुणं सोमपीतये। जज्ञाना पूतदक्षसा॥
लिप्यन्तरणmitraṁ vayaṁ havāmahe varuṇaṁ somapītaye | jajñānā pūtadakṣasā ||
अनुवादMitra and Varupa, renowned as Gods of consecrated might, We call to drink the Soma juice.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.ऋतेन यावृतावृधावृतस्य ज्योतिषस्पती। ता मित्रावरुणा हुवे॥
लिप्यन्तरणṛtena yāvṛtāvṛdhāvṛtasya jyotiṣaspatī | tā mitrāvaruṇā huve ||
अनुवादThose who by Law uphold the Law, Lords of the shining light of Law, Mitra I call, and Varuna.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः। करतां नः सुराधसः॥
लिप्यन्तरणvaruṇaḥ prāvitā bhuvanmitro viśvābhirūtibhiḥ | karatāṁ naḥ surādhasaḥ ||
अनुवादLet Varuna be our chief defence, let Mitra guard us with all aids Both make us rich exceedingly.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.मरुत्वन्तं हवामह इन्द्रमा सोमपीतये। सजूर्गणेन तृम्पतु॥
लिप्यन्तरणmarutvantaṁ havāmaha indramā somapītaye | sajūrgaṇena tṛmpatu ||
अनुवादIndra, by Maruts girt, we call to drink the Soma juice: may he Sate him in union with his troop.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः। विश्वे मम श्रुता हवम्॥
लिप्यन्तरणindrajyeṣṭhā marudgaṇā devāsaḥ pūṣarātayaḥ | viśve mama śrutā havam ||
अनुवादGods, Marut hosts whom Indra leads, distributers of Pusan's gifts, Hearken ye all unto my cry.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.हत वृत्रं सुदानव इन्द्रेण सहसा युजा। मा नो दुःशंस ईशत॥
लिप्यन्तरणhata vṛtraṁ sudānava indreṇa sahasā yujā | mā no duḥśaṁsa īśata ||
अनुवादWith conquering Indra for ally, strike Vrtra down, ye bounteous Gods Let not the wicked master us.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.विश्वान्देवान्हवामहे मरुतः सोमपीतये। उग्रा हि पृश्निमातरः॥
लिप्यन्तरणviśvāndevānhavāmahe marutaḥ somapītaye | ugrā hi pṛśnimātaraḥ ||
अनुवादWe call the Universal Gods, and Maruts to the Soma draught, For passing strong are Prsni's Sons.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.जयतामिव तन्यतुर्मरुतामेति धृष्णुया। यच्छुभं याथना नरः॥
लिप्यन्तरणjayatāmiva tanyaturmarutāmeti dhṛṣṇuyā | yacchubhaṁ yāthanā naraḥ ||
अनुवादFierce comes the Maruts' thundering voice, like that of conquerors, when ye go Forward to victory, O Men.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.हस्काराद्विद्युतस्पर्यतो जाता अवन्तु नः। मरुतो मृळयन्तु नः॥
लिप्यन्तरणhaskārādvidyutasparyato jātā avantu naḥ | maruto mṛḻayantu naḥ ||
अनुवादBorn of the laughing lightning. may the Maruts guard us everywhere May they be gracious unto Us.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आ पूषञ्चित्रबर्हिषमाघृणे धरुणं दिवः। आजा नष्टं यथा पशुम्॥
लिप्यन्तरणā pūṣañcitrabarhiṣamāghṛṇe dharuṇaṁ divaḥ | ājā naṣṭaṁ yathā paśum ||
अनुवादLike some lost animal, drive to us, bright Pusan, him who bears up heaven, Resting on many-coloured grass.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.पूषा राजानमाघृणिरपगूळ्हं गुहा हितम्। अविन्दच्चित्रबर्हिषम्॥
लिप्यन्तरणpūṣā rājānamāghṛṇirapagūḻhaṁ guhā hitam | avindaccitrabarhiṣam ||
अनुवादPusan the Bright has found the King, concealed and bidden in a cave, Who rests on grass of many hues.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.उतो स मह्यमिन्दुभिः षड्युक्ताँ अनुसेषिधत्। गोभिर्यवं न चर्कृषत्॥
लिप्यन्तरणuto sa mahyamindubhiḥ ṣaḍyuktā anuseṣidhat | gobhiryavaṁ na carkṛṣat ||
अनुवादAnd may he. duly bring to me the six bound closely, through these drops, As one who ploughs with steers brings corn.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अम्बयो यन्त्यध्वभिर्जामयो अध्वरीयताम्। पृञ्चतीर्मधुना पयः॥
लिप्यन्तरणambayo yantyadhvabhirjāmayo adhvarīyatām | pṛñcatīrmadhunā payaḥ ||
अनुवादAlong their paths the Mothers go, Sisters of priestly ministrants, Mingling their sweetness with the milk.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अमूर्या उप सूर्ये याभिर्वा सूर्यः सह। ता नो हिन्वन्त्वध्वरम्॥
लिप्यन्तरणamūryā upa sūrye yābhirvā sūryaḥ saha | tā no hinvantvadhvaram ||
अनुवादMay Waters gathered near the Sun, and those wherewith the Sun is joined, Speed forth this sacrifice of ours.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अपो देवीरुप ह्वये यत्र गावः पिबन्ति नः। सिन्धुभ्यः कर्त्वं हविः॥
लिप्यन्तरणapo devīrupa hvaye yatra gāvaḥ pibanti naḥ | sindhubhyaḥ kartvaṁ haviḥ ||
अनुवादI call the Waters, Goddesses, wherein our cattle quench their thirst; Oblations to the Streams be given.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अप्स्वन्तरमृतमप्सु भेषजमपामुत प्रशस्तये। देवा भवत वाजिनः॥
लिप्यन्तरणapsvantaramṛtamapsu bheṣajamapāmuta praśastaye | devā bhavata vājinaḥ ||
अनुवादAmrit is in the Waters in the Waters there is healing balm Be swift, ye Gods, to give them praise.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा। अग्निं च विश्वशम्भुवमापश्च विश्वभेषजीः॥
लिप्यन्तरणapsu me somo abravīdantarviśvāni bheṣajā | agniṁ ca viśvaśambhuvamāpaśca viśvabheṣajīḥ ||
अनुवादWithin the Waters-Soma thus hath told me-dwell all balms that heal, And Agni, he who blesseth all. The Waters hold all medicines.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आपः पृणीत भेषजं वरूथं तन्वे मम। ज्योक्च सूर्यं दृशे॥
लिप्यन्तरणāpaḥ pṛṇīta bheṣajaṁ varūthaṁ tanve mama | jyokca sūryaṁ dṛśe ||
अनुवादO Waters, teem with medicine to keep my body safe from harm, So that I long may see the Sun.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इदमापः प्र वहत यत्किं च दुरितं मयि। यद्वाहमभिदुद्रोह यद्वा शेप उतानृतम्॥
लिप्यन्तरणidamāpaḥ pra vahata yatkiṁ ca duritaṁ mayi | yadvāhamabhidudroha yadvā śepa utānṛtam ||
अनुवादWhatever sin is found in me, whatever evil I have wrought. If I have lied or falsely sworn, Waters, remove it far from me.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि। पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा॥
लिप्यन्तरणāpo adyānvacāriṣaṁ rasena samagasmahi | payasvānagna ā gahi taṁ mā saṁ sṛja varcasā ||
अनुवादThe Waters I this day have sought, and to their moisture have we come: O Agni, rich in milk, come thou, and with thy splendour cover me.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सं माग्ने वर्चसा सृज सं प्रजया समायुषा। विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्रो विद्यात्सह ऋषिभिः॥
लिप्यन्तरणsaṁ māgne varcasā sṛja saṁ prajayā samāyuṣā | vidyurme asya devā indro vidyātsaha ṛṣibhiḥ ||
अनुवादFill me with splendour, Agni; give offspring and length of days; the Gods Shall know me even as I am, and Indra with the Rsis, know.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सूक्त २३ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।