Sukta 44

तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिं बर्हिषदं स्वर्विदम्। प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराशुं जयन्तमनु यासु वर्धसे॥

taṁ pratnathā pūrvathā viśvathemathā jyeṣṭhatātiṁ barhiṣadaṁ svarvidam | pratīcīnaṁ vṛjanaṁ dohase girāśuṁ jayantamanu yāsu vardhase ||

श्रिये सुदृशीरुपरस्य याः स्वर्विरोचमानः ककुभामचोदते। सुगोपा असि न दभाय सुक्रतो परो मायाभिरृत आस नाम ते॥

śriye sudṛśīruparasya yāḥ svarvirocamānaḥ kakubhāmacodate | sugopā asi na dabhāya sukrato paro māyābhirṛta āsa nāma te ||

अत्यं हविः सचते सच्च धातु चारिष्टगातुः स होता सहोभरिः। प्रसर्स्राणो अनु बर्हिर्वृषा शिशुर्मध्ये युवाजरो विस्रुहा हितः॥

atyaṁ haviḥ sacate sacca dhātu cāriṣṭagātuḥ sa hotā sahobhariḥ | prasarsrāṇo anu barhirvṛṣā śiśurmadhye yuvājaro visruhā hitaḥ ||

प्र व एते सुयुजो यामन्निष्टये नीचीरमुष्मै यम्य ऋतावृधः। सुयन्तुभिः सर्वशासैरभीशुभिः क्रिविर्नामानि प्रवणे मुषायति॥

pra va ete suyujo yāmanniṣṭaye nīcīramuṣmai yamya ṛtāvṛdhaḥ | suyantubhiḥ sarvaśāsairabhīśubhiḥ krivirnāmāni pravaṇe muṣāyati ||

संजर्भुराणस्तरुभिः सुतेगृभं वयाकिनं चित्तगर्भासु सुस्वरुः। धारवाकेष्वृजुगाथ शोभसे वर्धस्व पत्नीरभि जीवो अध्वरे॥

saṁjarbhurāṇastarubhiḥ sutegṛbhaṁ vayākinaṁ cittagarbhāsu susvaruḥ | dhāravākeṣvṛjugātha śobhase vardhasva patnīrabhi jīvo adhvare ||

यादृगेव ददृशे तादृगुच्यते सं छायया दधिरे सिध्रयाप्स्वा। महीमस्मभ्यमुरुषामुरु ज्रयो बृहत्सुवीरमनपच्युतं सहः॥

yādṛgeva dadṛśe tādṛgucyate saṁ chāyayā dadhire sidhrayāpsvā | mahīmasmabhyamuruṣāmuru jrayo bṛhatsuvīramanapacyutaṁ sahaḥ ||

वेत्यग्रुर्जनिवान्वा अति स्पृधः समर्यता मनसा सूर्यः कविः। घ्रंसं रक्षन्तं परि विश्वतो गयमस्माकं शर्म वनवत्स्वावसुः॥

vetyagrurjanivānvā ati spṛdhaḥ samaryatā manasā sūryaḥ kaviḥ | ghraṁsaṁ rakṣantaṁ pari viśvato gayamasmākaṁ śarma vanavatsvāvasuḥ ||

ज्यायांसमस्य यतुनस्य केतुन ऋषिस्वरं चरति यासु नाम ते। यादृश्मिन्धायि तमपस्यया विदद्य उ स्वयं वहते सो अरं करत्॥

jyāyāṁsamasya yatunasya ketuna ṛṣisvaraṁ carati yāsu nāma te | yādṛśmindhāyi tamapasyayā vidadya u svayaṁ vahate so araṁ karat ||

समुद्रमासामव तस्थे अग्रिमा न रिष्यति सवनं यस्मिन्नायता। अत्रा न हार्दि क्रवणस्य रेजते यत्रा मतिर्विद्यते पूतबन्धनी॥

samudramāsāmava tasthe agrimā na riṣyati savanaṁ yasminnāyatā | atrā na hārdi kravaṇasya rejate yatrā matirvidyate pūtabandhanī ||

स हि क्षत्रस्य मनसस्य चित्तिभिरेवावदस्य यजतस्य सध्रेः। अवत्सारस्य स्पृणवाम रण्वभिः शविष्ठं वाजं विदुषा चिदर्ध्यम्॥

sa hi kṣatrasya manasasya cittibhirevāvadasya yajatasya sadhreḥ | avatsārasya spṛṇavāma raṇvabhiḥ śaviṣṭhaṁ vājaṁ viduṣā cidardhyam ||

श्येन आसामदितिः कक्ष्यो मदो विश्ववारस्य यजतस्य मायिनः। समन्यमन्यमर्थयन्त्येतवे विदुर्विषाणं परिपानमन्ति ते॥

śyena āsāmaditiḥ kakṣyo mado viśvavārasya yajatasya māyinaḥ | samanyamanyamarthayantyetave vidurviṣāṇaṁ paripānamanti te ||

सदापृणो यजतो वि द्विषो वधीद्बाहुवृक्तः श्रुतवित्तर्यो वः सचा। उभा स वरा प्रत्येति भाति च यदीं गणं भजते सुप्रयावभिः॥

sadāpṛṇo yajato vi dviṣo vadhīdbāhuvṛktaḥ śrutavittaryo vaḥ sacā | ubhā sa varā pratyeti bhāti ca yadīṁ gaṇaṁ bhajate suprayāvabhiḥ ||

सुतम्भरो यजमानस्य सत्पतिर्विश्वासामूधः स धियामुदञ्चनः। भरद्धेनू रसवच्छिश्रिये पयोऽनुब्रुवाणो अध्येति न स्वपन्॥

sutambharo yajamānasya satpatirviśvāsāmūdhaḥ sa dhiyāmudañcanaḥ | bharaddhenū rasavacchiśriye payo'nubruvāṇo adhyeti na svapan ||

यो जागार तमृचः कामयन्ते यो जागार तमु सामानि यन्ति। यो जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः॥

yo jāgāra tamṛcaḥ kāmayante yo jāgāra tamu sāmāni yanti | yo jāgāra tamayaṁ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ ||

अग्निर्जागार तमृचः कामयन्तेऽग्निर्जागार तमु सामानि यन्ति। अग्निर्जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः॥

agnirjāgāra tamṛcaḥ kāmayante'gnirjāgāra tamu sāmāni yanti | agnirjāgāra tamayaṁ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ ||