महामृत्युञ्जय मन्त्र
Mahāmṛtyuñjaya mantra
ऋग्वेद ७.५९.१२ मा प्रमाणित मन्त्र। परम्परामा आरोग्यको कामना, मृत्युको भयमा धैर्य र रोगीको आध्यात्मिक शान्तिसँग जोडिएको छ।
ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्। उर्वारुकमिव बन्धनान् मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥
oṃ tryambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanam | urvārukam iva bandhanān mṛtyor mukṣīya mā'mṛtāt ||
ऋग्वेद ७.५९.१२ (शाकल संहिता)हामी तीन नेत्र भएका रुद्रको उपासना गर्छौं, जो सुगन्धझैँ शुभता फैलाउने र पोषण बढाउने हुनुहुन्छ। पाकेको काक्रो डाँठको बन्धनबाट छुटेझैँ, हामी मृत्युको बन्धनबाट मुक्त होऔँ—अमृतत्वबाट होइन।
- त्र्यम्बकम् — तीन नेत्र भएका रुद्र
- यजामहे — हामी उपासना गर्छौं
- सुगन्धिम् — सुगन्धझैँ शुभ प्रभाव फैलाउने
- पुष्टिवर्धनम् — पोषण वा पुष्टिको वृद्धि गर्ने
- मृत्योः मुक्षीय — मृत्युको बन्धनबाट मुक्त गरून्
कसरी प्रयोग गर्ने?
- सफा र शान्त स्थान रोज्नुहोस्।
- रोगीको कल्याणका लागि सरल सङ्कल्प गर्नुहोस्।
- अर्थ सम्झँदै स्पष्ट र सहज गतिमा जप गर्नुहोस्।
- ११ वा १०८ जप पछिल्ला साधना-परम्परामा पाइन्छ; ऋग्वेद मन्त्र स्वयंले यो गणना तोक्दैन।
आफ्नो परम्परामा मन्त्रित पानी भए सफा, पिउनयोग्य पानी अगाडि राखेर जप गर्न सकिन्छ। जपपछि पानीतिर हल्का श्वास छोड्ने अभ्यास लोक/अनुष्ठानिक हो—वैदिक मन्त्रको आदेश होइन। अरूलाई दिने पानीमा प्रत्यक्ष थुकका थोपा पुग्ने गरी नफुक्नुहोस्, र बेहोस व्यक्तिलाई मुखबाट केही नदिनुहोस्।
प्राथमिक वैदिक स्रोत प्रमाणित: ऋग्वेद, मण्डल ७, सूक्त ५९, मन्त्र १२।
विशिष्ट रोग निको पार्ने प्रभाव प्रमाणित भएको अर्थ लाग्दैन।
निर्धारित औषधि, परीक्षण, उपचार वा चिकित्सकीय भेट नछोड्नुहोस्। प्रार्थना चिकित्सकीय उपचारको विकल्प होइन; उपचारसँगै गरिने ऐच्छिक आध्यात्मिक सहयोग मात्र हो।
परम्पराअनुसार जप, सङ्कल्प वा मौन प्रार्थनाका रूपमा अभ्यास गरिन्छ। विशिष्ट पाठ र गणना स्रोत वा गुरु-परम्पराले प्रमाणित गरेपछि मात्र यहाँ थपिन्छ।
वैदिक · रुद्र उपासना