सूक्त १०१
16 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
16 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
गहराई 4 / 4
16 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।
ऋधगित्था स मर्त्यः शशमे देवतातये। यो नूनं मित्रावरुणावभिष्टय आचक्रे हव्यदातये॥
लिप्यन्तरणṛdhagitthā sa martyaḥ śaśame devatātaye | yo nūnaṁ mitrāvaruṇāvabhiṣṭaya ācakre havyadātaye ||
वर्षिष्ठक्षत्रा उरुचक्षसा नरा राजाना दीर्घश्रुत्तमा। ता बाहुता न दंसना रथर्यतः साकं सूर्यस्य रश्मिभिः॥
लिप्यन्तरणvarṣiṣṭhakṣatrā urucakṣasā narā rājānā dīrghaśruttamā | tā bāhutā na daṁsanā ratharyataḥ sākaṁ sūryasya raśmibhiḥ ||
प्र यो वां मित्रावरुणाजिरो दूतो अद्रवत्। अयःशीर्षा मदेरघुः॥
लिप्यन्तरणpra yo vāṁ mitrāvaruṇājiro dūto adravat | ayaḥśīrṣā maderaghuḥ ||
न यः सम्पृच्छे न पुनर्हवीतवे न संवादाय रमते। तस्मान्नो अद्य समृतेरुरुष्यतं बाहुभ्यां न उरुष्यतम्॥
लिप्यन्तरणna yaḥ sampṛcche na punarhavītave na saṁvādāya ramate | tasmānno adya samṛteruruṣyataṁ bāhubhyāṁ na uruṣyatam ||
प्र मित्राय प्रार्यम्णे सचथ्यमृतावसो। वरूथ्यं वरुणे छन्द्यं वचः स्तोत्रं राजसु गायत॥
लिप्यन्तरणpra mitrāya prāryamṇe sacathyamṛtāvaso | varūthyaṁ varuṇe chandyaṁ vacaḥ stotraṁ rājasu gāyata ||
ते हिन्विरे अरुणं जेन्यं वस्वेकं पुत्रं तिसॄणाम्। ते धामान्यमृता मर्त्यानामदब्धा अभि चक्षते॥
लिप्यन्तरणte hinvire aruṇaṁ jenyaṁ vasvekaṁ putraṁ tisṝṇām | te dhāmānyamṛtā martyānāmadabdhā abhi cakṣate ||
आ मे वचांस्युद्यता द्युमत्तमानि कर्त्वा। उभा यातं नासत्या सजोषसा प्रति हव्यानि वीतये॥
लिप्यन्तरणā me vacāṁsyudyatā dyumattamāni kartvā | ubhā yātaṁ nāsatyā sajoṣasā prati havyāni vītaye ||
रातिं यद्वामरक्षसं हवामहे युवाभ्यां वाजिनीवसू। प्राचीं होत्रां प्रतिरन्तावितं नरा गृणाना जमदग्निना॥
लिप्यन्तरणrātiṁ yadvāmarakṣasaṁ havāmahe yuvābhyāṁ vājinīvasū | prācīṁ hotrāṁ pratirantāvitaṁ narā gṛṇānā jamadagninā ||
आ नो यज्ञं दिविस्पृशं वायो याहि सुमन्मभिः। अन्तः पवित्र उपरि श्रीणानोऽयं शुक्रो अयामि ते॥
लिप्यन्तरणā no yajñaṁ divispṛśaṁ vāyo yāhi sumanmabhiḥ | antaḥ pavitra upari śrīṇāno'yaṁ śukro ayāmi te ||
वेत्यध्वर्युः पथिभी रजिष्ठैः प्रति हव्यानि वीतये। अधा नियुत्व उभयस्य नः पिब शुचिं सोमं गवाशिरम्॥
लिप्यन्तरणvetyadhvaryuḥ pathibhī rajiṣṭhaiḥ prati havyāni vītaye | adhā niyutva ubhayasya naḥ piba śuciṁ somaṁ gavāśiram ||
बण्महाँ असि सूर्य बळादित्य महाँ असि। महस्ते सतो महिमा पनस्यतेऽद्धा देव महाँ असि॥
लिप्यन्तरणbaṇmahā asi sūrya baḻāditya mahā asi | mahaste sato mahimā panasyate'ddhā deva mahā asi ||
बट् सूर्य श्रवसा महाँ असि सत्रा देव महाँ असि। मह्ना देवानामसुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिरदाभ्यम्॥
लिप्यन्तरणbaṭ sūrya śravasā mahā asi satrā deva mahā asi | mahnā devānāmasuryaḥ purohito vibhu jyotiradābhyam ||
इयं या नीच्यर्किणी रूपा रोहिण्या कृता। चित्रेव प्रत्यदर्श्यायत्यन्तर्दशसु बाहुषु॥
लिप्यन्तरणiyaṁ yā nīcyarkiṇī rūpā rohiṇyā kṛtā | citreva pratyadarśyāyatyantardaśasu bāhuṣu ||
प्रजा ह तिस्रो अत्यायमीयुर्न्यन्या अर्कमभितो विविश्रे। बृहद्ध तस्थौ भुवनेष्वन्तः पवमानो हरित आ विवेश॥
लिप्यन्तरणprajā ha tisro atyāyamīyurnyanyā arkamabhito viviśre | bṛhaddha tasthau bhuvaneṣvantaḥ pavamāno harita ā viveśa ||
माता रुद्राणां दुहिता वसूनां स्वसादित्यानाममृतस्य नाभिः। प्र नु वोचं चिकितुषे जनाय मा गामनागामदितिं वधिष्ट॥
लिप्यन्तरणmātā rudrāṇāṁ duhitā vasūnāṁ svasādityānāmamṛtasya nābhiḥ | pra nu vocaṁ cikituṣe janāya mā gāmanāgāmaditiṁ vadhiṣṭa ||
वचोविदं वाचमुदीरयन्तीं विश्वाभिर्धीभिरुपतिष्ठमानाम्। देवीं देवेभ्यः पर्येयुषीं गामा मावृक्त मर्त्यो दभ्रचेताः॥
लिप्यन्तरणvacovidaṁ vācamudīrayantīṁ viśvābhirdhībhirupatiṣṭhamānām | devīṁ devebhyaḥ paryeyuṣīṁ gāmā māvṛkta martyo dabhracetāḥ ||
सूक्त १०१ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।