text

सूक्त ७२

18 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

गहराई 4 / 4

स्रोत-सन्दर्भ तैयार
बहुभाषी सामग्री मॉडल तैयार
ज्ञान-परीक्षण मार्ग तैयार
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण
विषय-सूची
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण

सूक्त ७२

18 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

पृष्ठ 1 में से 20
आपका स्थान सुरक्षित है

बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।

निरन्तर पाठ के रूप में पढ़ें

Rigveda 8.72.1

Rigveda 8.72.1
मूल पाठ

हविष्कृणुध्वमा गमदध्वर्युर्वनते पुनः। विद्वाँ अस्य प्रशासनम्॥

लिप्यन्तरण

haviṣkṛṇudhvamā gamadadhvaryurvanate punaḥ | vidvā asya praśāsanam ||

Rigveda 8.72.2

Rigveda 8.72.2
मूल पाठ

नि तिग्ममभ्यंशुं सीदद्धोता मनावधि। जुषाणो अस्य सख्यम्॥

लिप्यन्तरण

ni tigmamabhyaṁśuṁ sīdaddhotā manāvadhi | juṣāṇo asya sakhyam ||

Rigveda 8.72.3

Rigveda 8.72.3
मूल पाठ

अन्तरिच्छन्ति तं जने रुद्रं परो मनीषया। गृभ्णन्ति जिह्वया ससम्॥

लिप्यन्तरण

antaricchanti taṁ jane rudraṁ paro manīṣayā | gṛbhṇanti jihvayā sasam ||

Rigveda 8.72.4

Rigveda 8.72.4
मूल पाठ

जाम्यतीतपे धनुर्वयोधा अरुहद्वनम्। दृषदं जिह्वयावधीत्॥

लिप्यन्तरण

jāmyatītape dhanurvayodhā aruhadvanam | dṛṣadaṁ jihvayāvadhīt ||

Rigveda 8.72.5

Rigveda 8.72.5
मूल पाठ

चरन्वत्सो रुशन्निह निदातारं न विन्दते। वेति स्तोतव अम्ब्यम्॥

लिप्यन्तरण

caranvatso ruśanniha nidātāraṁ na vindate | veti stotava ambyam ||

Rigveda 8.72.6

Rigveda 8.72.6
मूल पाठ

उतो न्वस्य यन्महदश्वावद्योजनं बृहद्। दामा रथस्य ददृशे॥

लिप्यन्तरण

uto nvasya yanmahadaśvāvadyojanaṁ bṛhad | dāmā rathasya dadṛśe ||

Rigveda 8.72.7

Rigveda 8.72.7
मूल पाठ

दुहन्ति सप्तैकामुप द्वा पञ्च सृजतः। तीर्थे सिन्धोरधि स्वरे॥

लिप्यन्तरण

duhanti saptaikāmupa dvā pañca sṛjataḥ | tīrthe sindhoradhi svare ||

Rigveda 8.72.8

Rigveda 8.72.8
मूल पाठ

आ दशभिर्विवस्वत इन्द्रः कोशमचुच्यवीत्। खेदया त्रिवृता दिवः॥

लिप्यन्तरण

ā daśabhirvivasvata indraḥ kośamacucyavīt | khedayā trivṛtā divaḥ ||

Rigveda 8.72.9

Rigveda 8.72.9
मूल पाठ

परि त्रिधातुरध्वरं जूर्णिरेति नवीयसी। मध्वा होतारो अञ्जते॥

लिप्यन्तरण

pari tridhāturadhvaraṁ jūrṇireti navīyasī | madhvā hotāro añjate ||

Rigveda 8.72.10

Rigveda 8.72.10
मूल पाठ

सिञ्चन्ति नमसावतमुच्चाचक्रं परिज्मानम्। नीचीनबारमक्षितम्॥

लिप्यन्तरण

siñcanti namasāvatamuccācakraṁ parijmānam | nīcīnabāramakṣitam ||

Rigveda 8.72.11

Rigveda 8.72.11
मूल पाठ

अभ्यारमिदद्रयो निषिक्तं पुष्करे मधु। अवतस्य विसर्जने॥

लिप्यन्तरण

abhyāramidadrayo niṣiktaṁ puṣkare madhu | avatasya visarjane ||

Rigveda 8.72.12

Rigveda 8.72.12
मूल पाठ

गाव उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा। उभा कर्णा हिरण्यया॥

लिप्यन्तरण

gāva upāvatāvataṁ mahī yajñasya rapsudā | ubhā karṇā hiraṇyayā ||

Rigveda 8.72.13

Rigveda 8.72.13
मूल पाठ

आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम्। रसा दधीत वृषभम्॥

लिप्यन्तरण

ā sute siñcata śriyaṁ rodasyorabhiśriyam | rasā dadhīta vṛṣabham ||

Rigveda 8.72.14

Rigveda 8.72.14
मूल पाठ

ते जानत स्वमोक्यं सं वत्सासो न मातृभिः। मिथो नसन्त जामिभिः॥

लिप्यन्तरण

te jānata svamokyaṁ saṁ vatsāso na mātṛbhiḥ | mitho nasanta jāmibhiḥ ||

Rigveda 8.72.15

Rigveda 8.72.15
मूल पाठ

उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि। इन्द्रे अग्ना नमः स्वः॥

लिप्यन्तरण

upa srakveṣu bapsataḥ kṛṇvate dharuṇaṁ divi | indre agnā namaḥ svaḥ ||

Rigveda 8.72.16

Rigveda 8.72.16
मूल पाठ

अधुक्षत्पिप्युषीमिषमूर्जं सप्तपदीमरिः। सूर्यस्य सप्त रश्मिभिः॥

लिप्यन्तरण

adhukṣatpipyuṣīmiṣamūrjaṁ saptapadīmariḥ | sūryasya sapta raśmibhiḥ ||

Rigveda 8.72.17

Rigveda 8.72.17
मूल पाठ

सोमस्य मित्रावरुणोदिता सूर आ ददे। तदातुरस्य भेषजम्॥

लिप्यन्तरण

somasya mitrāvaruṇoditā sūra ā dade | tadāturasya bheṣajam ||

Rigveda 8.72.18

Rigveda 8.72.18
मूल पाठ

उतो न्वस्य यत्पदं हर्यतस्य निधान्यम्। परि द्यां जिह्वयातनत्॥

लिप्यन्तरण

uto nvasya yatpadaṁ haryatasya nidhānyam | pari dyāṁ jihvayātanat ||

स्रोत और सम्पादकीय विवरण

  1. Rigveda Mandala 8, machine-readable Sanskrit and Roman text — Mandala 8Sanskrit Documents
  2. Rigveda Shakala Samhita, Mandala 8, Sukta 72 — RV 8.72Vedic Heritage Portal, Ministry of Culture, Government of India
एक स्पष्ट उत्तर

सामान्य प्रश्न

सूक्त ७२ क्या है?

सूक्त ७२ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।