सूक्त ४८
22 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
22 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
गहराई 4 / 4
22 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।
यज्ञायज्ञा वो अग्नये गिरागिरा च दक्षसे। प्रप्र वयममृतं जातवेदसं प्रियं मित्रं न शंसिषम्॥
लिप्यन्तरणyajñāyajñā vo agnaye girāgirā ca dakṣase | prapra vayamamṛtaṁ jātavedasaṁ priyaṁ mitraṁ na śaṁsiṣam ||
अनुवादSING to your Agni with each song, at every sacrifice, for strength. Come, let us praise the Wise and Everlasting God, even as a well-beloved Friend,
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.ऊर्जो नपातं स हिनायमस्मयुर्दाशेम हव्यदातये। भुवद्वाजेष्वविता भुवद्वृध उत त्राता तनूनाम्॥
लिप्यन्तरणūrjo napātaṁ sa hināyamasmayurdāśema havyadātaye | bhuvadvājeṣvavitā bhuvadvṛdha uta trātā tanūnām ||
अनुवादThe Son of Strength; for is he not our gracious Lord? Let us serve him who bears our gifts. In battle may he be our help and strengthener, yea, be the saviour of our lives.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.वृषा ह्यग्ने अजरो महान्विभास्यर्चिषा। अजस्रेण शोचिषा शोशुचच्छुचे सुदीतिभिः सु दीदिहि॥
लिप्यन्तरणvṛṣā hyagne ajaro mahānvibhāsyarciṣā | ajasreṇa śociṣā śośucacchuce sudītibhiḥ su dīdihi ||
अनुवादAgni, thou beamest forth with light, great Hero, never changed by time. Shining, pure Agni! with a light that never fades, beam with thy fair beams brilliantly.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.महो देवान्यजसि यक्ष्यानुषक्तव क्रत्वोत दंसना। अर्वाचः सीं कृणुह्यग्नेऽवसे रास्व वाजोत वंस्व॥
लिप्यन्तरणmaho devānyajasi yakṣyānuṣaktava kratvota daṁsanā | arvācaḥ sīṁ kṛṇuhyagne'vase rāsva vājota vaṁsva ||
अनुवादThou worshippest great Gods: bring them without delay by wisdom and thy wondrous power. O Agni, make them turn hither to succour us. Give strength, and win it for thyself.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.यमापो अद्रयो वना गर्भमृतस्य पिप्रति। सहसा यो मथितो जायते नृभिः पृथिव्या अधि सानवि॥
लिप्यन्तरणyamāpo adrayo vanā garbhamṛtasya piprati | sahasā yo mathito jāyate nṛbhiḥ pṛthivyā adhi sānavi ||
अनुवादHe whom floods, stones, and trees support, the offspring of eternal Law; He who when rubbed with force is brought to life by men upon the lofty height of earth;
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आ यः पप्रौ भानुना रोदसी उभे धूमेन धावते दिवि। तिरस्तमो ददृश ऊर्म्यास्वा श्यावास्वरुषो वृषा श्यावा अरुषो वृषा॥
लिप्यन्तरणā yaḥ paprau bhānunā rodasī ubhe dhūmena dhāvate divi | tirastamo dadṛśa ūrmyāsvā śyāvāsvaruṣo vṛṣā śyāvā aruṣo vṛṣā ||
अनुवादHe who hath filled both worlds fult with his brilliant shine, who hastens with his smoke to heaven; He made himself apparent through the gloom by night, the Red Bull in the darksome nights, the Red Bull in the darksome nights.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.बृहद्भिरग्ने अर्चिभिः शुक्रेण देव शोचिषा। भरद्वाजे समिधानो यविष्ठ्य रेवन्नः शुक्र दीदिहि द्युमत्पावक दीदिहि॥
लिप्यन्तरणbṛhadbhiragne arcibhiḥ śukreṇa deva śociṣā | bharadvāje samidhāno yaviṣṭhya revannaḥ śukra dīdihi dyumatpāvaka dīdihi ||
अनुवादO Agni, with thy lofty beams, with thy pure brilliancy, O God, Kindled, Most Youthful One! by Bharadvaja's hand, shine on us, O pure God, with wealth, shine, Purifier! splendidly.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.विश्वासां गृहपतिर्विशामसि त्वमग्ने मानुषीणाम्। शतं पूर्भिर्यविष्ठ पाह्यंहसः समेद्धारं शतं हिमाः स्तोतृभ्यो ये च ददति॥
लिप्यन्तरणviśvāsāṁ gṛhapatirviśāmasi tvamagne mānuṣīṇām | śataṁ pūrbhiryaviṣṭha pāhyaṁhasaḥ sameddhāraṁ śataṁ himāḥ stotṛbhyo ye ca dadati ||
अनुवादThou art the Lord of house and home of all the tribes, O Agni, of all tribes of men. Guard with a hundred forts thy kindler from distress, through hundred winters, Youngest God! and those who make thy singers rich.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्वं नश्चित्र ऊत्या वसो राधांसि चोदय। अस्य रायस्त्वमग्ने रथीरसि विदा गाधं तुचे तु नः॥
लिप्यन्तरणtvaṁ naścitra ūtyā vaso rādhāṁsi codaya | asya rāyastvamagne rathīrasi vidā gādhaṁ tuce tu naḥ ||
अनुवादWonderful, with thy favouring help, send us thy bounties, gracious Lord. Thou art the Charioteer, Agni, of earthly wealth: find rest and safety for our seed.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.पर्षि तोकं तनयं पर्तृभिष्ट्वमदब्धैरप्रयुत्वभिः। अग्ने हेळांसि दैव्या युयोधि नोऽदेवानि ह्वरांसि च॥
लिप्यन्तरणparṣi tokaṁ tanayaṁ partṛbhiṣṭvamadabdhairaprayutvabhiḥ | agne heḻāṁsi daivyā yuyodhi no'devāni hvarāṁsi ca ||
अनुवादWith guards unfailing never negligent speed thou our children and our progeny. Keep far from us, O Agni, all celestial wrath and wickedness of godless men.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आ सखायः सबर्दुघां धेनुमजध्वमुप नव्यसा वचः। सृजध्वमनपस्फुराम्॥
लिप्यन्तरणā sakhāyaḥ sabardughāṁ dhenumajadhvamupa navyasā vacaḥ | sṛjadhvamanapasphurām ||
अनुवादHither, O friends, with newest song drive her who freely pours her milk; Loose her who never turns away;
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.या शर्धाय मारुताय स्वभानवे श्रवोऽमृत्यु धुक्षत। या मृळीके मरुतां तुराणां या सुम्नैरेवयावरी॥
लिप्यन्तरणyā śardhāya mārutāya svabhānave śravo'mṛtyu dhukṣata | yā mṛḻīke marutāṁ turāṇāṁ yā sumnairevayāvarī ||
अनुवादWho, for the host of Maruts bright with native sheen, hath shed immortal fame like milk; Whom the impetuous Maruts look upon with love, who moves in splendour on their ways.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.भरद्वाजायाव धुक्षत द्विता। धेनुं च विश्वदोहसमिषं च विश्वभोजसम्॥
लिप्यन्तरणbharadvājāyāva dhukṣata dvitā | dhenuṁ ca viśvadohasamiṣaṁ ca viśvabhojasam ||
अनुवादFor Bharadvaja she poured down in days of old The milch-cow yielding milk for all, and food that gives all nourishment.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तं व इन्द्रं न सुक्रतुं वरुणमिव मायिनम्। अर्यमणं न मन्द्रं सृप्रभोजसं विष्णुं न स्तुष आदिशे॥
लिप्यन्तरणtaṁ va indraṁ na sukratuṁ varuṇamiva māyinam | aryamaṇaṁ na mandraṁ sṛprabhojasaṁ viṣṇuṁ na stuṣa ādiśe ||
अनुवादYour friend like Indra passing wise, with magic power like Varuna. Like Aryaman joy-giving, bringing plenteous food like ViSnxu for my wish, I praise,
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्वेषं शर्धो न मारुतं तुविष्वण्यनर्वाणं पूषणं सं यथा शता। सं सहस्रा कारिषच्चर्षणिभ्य आँ आविर्गूळ्हा वसू करत्सुवेदा नो वसू करत्॥
लिप्यन्तरणtveṣaṁ śardho na mārutaṁ tuviṣvaṇyanarvāṇaṁ pūṣaṇaṁ saṁ yathā śatā | saṁ sahasrā kāriṣaccarṣaṇibhya ā āvirgūḻhā vasū karatsuvedā no vasū karat ||
अनुवादBright as the host of Maruts mighty in their roar. May they bring Pusan free from foes; May they bring hither hundreds, thousands for our men: may they bring hidden stores to light, and make wealth easy to be found.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आ मा पूषन्नुप द्रव शंसिषं नु ते अपिकर्ण आघृणे। अघा अर्यो अरातयः॥
लिप्यन्तरणā mā pūṣannupa drava śaṁsiṣaṁ nu te apikarṇa āghṛṇe | aghā aryo arātayaḥ ||
अनुवादHaste to me, Pusan, in thine car, bright Deity: I fain would speak: Most sinful is our foeman's hate.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.मा काकम्बीरमुद्वृहो वनस्पतिमशस्तीर्वि हि नीनशः। मोत सूरो अह एवा चन ग्रीवा आदधते वेः॥
लिप्यन्तरणmā kākambīramudvṛho vanaspatimaśastīrvi hi nīnaśaḥ | mota sūro aha evā cana grīvā ādadhate veḥ ||
अनुवादTear not up by the roots the Kakambira tree: destroy thou all malignity. Let them not snare by day the neck of that Celestial Bird the Sun.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.दृतेरिव तेऽवृकमस्तु सख्यम्। अच्छिद्रस्य दधन्वतः सुपूर्णस्य दधन्वतः॥
लिप्यन्तरणdṛteriva te'vṛkamastu sakhyam | acchidrasya dadhanvataḥ supūrṇasya dadhanvataḥ ||
अनुवादUninjured let thy friendship be, like the smooth surface of a skin, A flawless skin, containing curds, full to the mouth, containing curds.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.परो हि मर्त्यैरसि समो देवैरुत श्रिया। अभि ख्यः पूषन्पृतनासु नस्त्वमवा नूनं यथा पुरा॥
लिप्यन्तरणparo hi martyairasi samo devairuta śriyā | abhi khyaḥ pūṣanpṛtanāsu nastvamavā nūnaṁ yathā purā ||
अनुवादFor thou art high above mankind, in glory equal to the Gods. Therefore, O Pusan, look upon us in the fight: now help us as in days of old.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.वामी वामस्य धूतयः प्रणीतिरस्तु सूनृता। देवस्य वा मरुतो मर्त्यस्य वेजानस्य प्रयज्यवः॥
लिप्यन्तरणvāmī vāmasya dhūtayaḥ praṇītirastu sūnṛtā | devasya vā maruto martyasya vejānasya prayajyavaḥ ||
अनुवादMay the kind excellence of him the Kind, loud Roarers! be our guide, Be it the God's, O Maruts, or a mortal man's who worships, ye impetuous Ones!
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सद्यश्चिद्यस्य चर्कृतिः परि द्यां देवो नैति सूर्यः। त्वेषं शवो दधिरे नाम यज्ञियं मरुतो वृत्रहं शवो ज्येष्ठं वृत्रहं शवः॥
लिप्यन्तरणsadyaścidyasya carkṛtiḥ pari dyāṁ devo naiti sūryaḥ | tveṣaṁ śavo dadhire nāma yajñiyaṁ maruto vṛtrahaṁ śavo jyeṣṭhaṁ vṛtrahaṁ śavaḥ ||
अनुवादThey whose high glory in a moment like the God, the Sun, goes round the space of heaven, The Maruts have obtained bright strength, a sacred name, strength that destroys the Vrtras, strength Vrtra-destroying excellent.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सकृद्ध द्यौरजायत सकृद्भूमिरजायत। पृश्न्या दुग्धं सकृत्पयस्तदन्यो नानु जायते॥
लिप्यन्तरणsakṛddha dyaurajāyata sakṛdbhūmirajāyata | pṛśnyā dugdhaṁ sakṛtpayastadanyo nānu jāyate ||
अनुवादOnce, only once, the heaven was made, once only once, the earth was formed- Once, only Prsni's milk was shed: no second, after this, is born.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सूक्त ४८ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।