सूक्त ६१
18 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
18 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
गहराई 4 / 4
18 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।
उभयं शृणवच्च न इन्द्रो अर्वागिदं वचः। सत्राच्या मघवा सोमपीतये धिया शविष्ठ आ गमत्॥
लिप्यन्तरणubhayaṁ śṛṇavacca na indro arvāgidaṁ vacaḥ | satrācyā maghavā somapītaye dhiyā śaviṣṭha ā gamat ||
अनुवादPREPARE oblation: let him come; and let the minister serve again Who knows the ordering thereof,
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तं हि स्वराजं वृषभं तमोजसे धिषणे निष्टतक्षतुः। उतोपमानां प्रथमो नि षीदसि सोमकामं हि ते मनः॥
लिप्यन्तरणtaṁ hi svarājaṁ vṛṣabhaṁ tamojase dhiṣaṇe niṣṭatakṣatuḥ | utopamānāṁ prathamo ni ṣīdasi somakāmaṁ hi te manaḥ ||
अनुवादRejoicing in his friendship, let the priest be seated over man, Beside the shoot of active power.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आ वृषस्व पुरूवसो सुतस्येन्द्रान्धसः। विद्मा हि त्वा हरिवः पृत्सु सासहिमधृष्टं चिद्दधृष्वणिम्॥
लिप्यन्तरणā vṛṣasva purūvaso sutasyendrāndhasaḥ | vidmā hi tvā harivaḥ pṛtsu sāsahimadhṛṣṭaṁ ciddadhṛṣvaṇim ||
अनुवादHim, glowing bright beyond all thought, they seek among the race of man; With him for tougue they seize the food.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अप्रामिसत्य मघवन्तथेदसदिन्द्र क्रत्वा यथा वशः। सनेम वाजं तव शिप्रिन्नवसा मक्षू चिद्यन्तो अद्रिवः॥
लिप्यन्तरणaprāmisatya maghavantathedasadindra kratvā yathā vaśaḥ | sanema vājaṁ tava śiprinnavasā makṣū cidyanto adrivaḥ ||
अनुवादHe hath inflamed the twofold plain: lifegiving, he hath climbed the wood, And with his tongue hath struck the rock.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.शग्ध्यू षु शचीपत इन्द्र विश्वाभिरूतिभिः। भगं न हि त्वा यशसं वसुविदमनु शूर चरामसि॥
लिप्यन्तरणśagdhyū ṣu śacīpata indra viśvābhirūtibhiḥ | bhagaṁ na hi tvā yaśasaṁ vasuvidamanu śūra carāmasi ||
अनुवादWandering here the radiant Calf finds none to fetter him, and seeks The Mother to declare his praise.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.पौरो अश्वस्य पुरुकृद्गवामस्युत्सो देव हिरण्ययः। नकिर्हि दानं परिमर्धिषत्त्वे यद्यद्यामि तदा भर॥
लिप्यन्तरणpauro aśvasya purukṛdgavāmasyutso deva hiraṇyayaḥ | nakirhi dānaṁ parimardhiṣattve yadyadyāmi tadā bhara ||
अनुवादAnd now that great and mighty team, the team of horses that are his, And traces of his car, are seen.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्वं ह्येहि चेरवे विदा भगं वसुत्तये। उद्वावृषस्व मघवन्गविष्टय उदिन्द्राश्वमिष्टये॥
लिप्यन्तरणtvaṁ hyehi cerave vidā bhagaṁ vasuttaye | udvāvṛṣasva maghavangaviṣṭaya udindrāśvamiṣṭaye ||
अनुवादThe seven milk a single cow; the two set other five to work, On the stream's loud-resounding bank.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्वं पुरू सहस्राणि शतानि च यूथा दानाय मंहसे। आ पुरंदरं चकृम विप्रवचस इन्द्रं गायन्तोऽवसे॥
लिप्यन्तरणtvaṁ purū sahasrāṇi śatāni ca yūthā dānāya maṁhase | ā puraṁdaraṁ cakṛma vipravacasa indraṁ gāyanto'vase ||
अनुवादEntreated by Vivasvan's ten, Indra cast down the water-jar With threefold hammer from the sky.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अविप्रो वा यदविधद्विप्रो वेन्द्र ते वचः। स प्र ममन्दत्त्वाया शतक्रतो प्राचामन्यो अहंसन॥
लिप्यन्तरणavipro vā yadavidhadvipro vendra te vacaḥ | sa pra mamandattvāyā śatakrato prācāmanyo ahaṁsana ||
अनुवादThree times the newIy-kindled flame proceeds around the sacrifice: The priests anoint it with the meath.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.उग्रबाहुर्म्रक्षकृत्वा पुरंदरो यदि मे शृणवद्धवम्। वसूयवो वसुपतिं शतक्रतुं स्तोमैरिन्द्रं हवामहे॥
लिप्यन्तरणugrabāhurmrakṣakṛtvā puraṁdaro yadi me śṛṇavaddhavam | vasūyavo vasupatiṁ śatakratuṁ stomairindraṁ havāmahe ||
अनुवादWith reverence they drain the fount that circles with its wheel above, Exhaustless, with the mouth below.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.न पापासो मनामहे नारायासो न जळ्हवः। यदिन्न्विन्द्रं वृषणं सचा सुते सखायं कृणवामहै॥
लिप्यन्तरणna pāpāso manāmahe nārāyāso na jaḻhavaḥ | yadinnvindraṁ vṛṣaṇaṁ sacā sute sakhāyaṁ kṛṇavāmahai ||
अनुवादThe pressing-stones are set at work: the meath is poured into the tank, At the out-shedding of the fount.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.उग्रं युयुज्म पृतनासु सासहिमृणकातिमदाभ्यम्। वेदा भृमं चित्सनिता रथीतमो वाजिनं यमिदू नशत्॥
लिप्यन्तरणugraṁ yuyujma pṛtanāsu sāsahimṛṇakātimadābhyam | vedā bhṛmaṁ citsanitā rathītamo vājinaṁ yamidū naśat ||
अनुवादYe cows, protect the fount: the two Mighty Ones bless the sacrifice. The handles twain are wrought of gold.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.यत इन्द्र भयामहे ततो नो अभयं कृधि। मघवञ्छग्धि तव तन्न ऊतिभिर्वि द्विषो वि मृधो जहि॥
लिप्यन्तरणyata indra bhayāmahe tato no abhayaṁ kṛdhi | maghavañchagdhi tava tanna ūtibhirvi dviṣo vi mṛdho jahi ||
अनुवादPour on the juice the ornament which reaches both the heaven and earth Supply the liquid to the Bull.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्वं हि राधस्पते राधसो महः क्षयस्यासि विधतः। तं त्वा वयं मघवन्निन्द्र गिर्वणः सुतावन्तो हवामहे॥
लिप्यन्तरणtvaṁ hi rādhaspate rādhaso mahaḥ kṣayasyāsi vidhataḥ | taṁ tvā vayaṁ maghavannindra girvaṇaḥ sutāvanto havāmahe ||
अनुवादThese know their own abiding-place: like calves beside the mother cows They meet together with their kin.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इन्द्रः स्पळुत वृत्रहा परस्पा नो वरेण्यः। स नो रक्षिषच्चरमं स मध्यमं स पश्चात्पातु नः पुरः॥
लिप्यन्तरणindraḥ spaḻuta vṛtrahā paraspā no vareṇyaḥ | sa no rakṣiṣaccaramaṁ sa madhyamaṁ sa paścātpātu naḥ puraḥ ||
अनुवादDevouring in their greedy jaws, they make sustaining food in heaven, To Indra, Agni light and prayer.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्वं नः पश्चादधरादुत्तरात्पुर इन्द्र नि पाहि विश्वतः। आरे अस्मत्कृणुहि दैव्यं भयमारे हेतीरदेवीः॥
लिप्यन्तरणtvaṁ naḥ paścādadharāduttarātpura indra ni pāhi viśvataḥ | āre asmatkṛṇuhi daivyaṁ bhayamāre hetīradevīḥ ||
अनुवादThe Pious One milked out rich food, sustenance dealt in portions seven, Together with the Sun's seven rays.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अद्याद्या श्वःश्व इन्द्र त्रास्व परे च नः। विश्वा च नो जरितॄन्सत्पते अहा दिवा नक्तं च रक्षिषः॥
लिप्यन्तरणadyādyā śvaḥśva indra trāsva pare ca naḥ | viśvā ca no jaritṝnsatpate ahā divā naktaṁ ca rakṣiṣaḥ ||
अनुवादI took some Soma when the Sun rose up, O Mitra, Varuna. That is the sick man's medicine.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.प्रभङ्गी शूरो मघवा तुवीमघः सम्मिश्लो विर्याय कम्। उभा ते बाहू वृषणा शतक्रतो नि या वज्रं मिमिक्षतुः॥
लिप्यन्तरणprabhaṅgī śūro maghavā tuvīmaghaḥ sammiślo viryāya kam | ubhā te bāhū vṛṣaṇā śatakrato ni yā vajraṁ mimikṣatuḥ ||
अनुवादFrom where oblations must be laid, which is the Well-beloved's home, He with his tongue hath compassed heaven.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सूक्त ६१ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।