text

सूक्त ६१

14 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

गहराई 4 / 4

स्रोत-सन्दर्भ तैयार
बहुभाषी सामग्री मॉडल तैयार
ज्ञान-परीक्षण मार्ग तैयार
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण
विषय-सूची
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण

सूक्त ६१

14 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

पृष्ठ 1 में से 16
आपका स्थान सुरक्षित है

बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।

निरन्तर पाठ के रूप में पढ़ें

Rigveda 6.61.1

Rigveda 6.61.1
मूल पाठ

इयमददाद्रभसमृणच्युतं दिवोदासं वध्र्यश्वाय दाशुषे। या शश्वन्तमाचखादावसं पणिं ता ते दात्राणि तविषा सरस्वति॥

लिप्यन्तरण

iyamadadādrabhasamṛṇacyutaṁ divodāsaṁ vadhryaśvāya dāśuṣe | yā śaśvantamācakhādāvasaṁ paṇiṁ tā te dātrāṇi taviṣā sarasvati ||

अनुवाद

To Vadhryasva when. be worshipped her with gifts she gave fierce Divodasa, canceller of debts. Consumer of the churlish niggard, one and all, thine, O Sarasvati, are these effectual boons.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.2

Rigveda 6.61.2
मूल पाठ

इयं शुष्मेभिर्बिसखा इवारुजत्सानु गिरीणां तविषेभिरूर्मिभिः। पारावतघ्नीमवसे सुवृक्तिभिः सरस्वतीमा विवासेम धीतिभिः॥

लिप्यन्तरण

iyaṁ śuṣmebhirbisakhā ivārujatsānu girīṇāṁ taviṣebhirūrmibhiḥ | pārāvataghnīmavase suvṛktibhiḥ sarasvatīmā vivāsema dhītibhiḥ ||

अनुवाद

She with her might, like one who digs for lotus-stems, hath burst with her strong waves the ridges of the hills. Let us invite with songs and holy hymns for help Sarasvati who slayeth the Paravatas.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.3

Rigveda 6.61.3
मूल पाठ

सरस्वति देवनिदो नि बर्हय प्रजां विश्वस्य बृसयस्य मायिनः। उत क्षितिभ्योऽवनीरविन्दो विषमेभ्यो अस्रवो वाजिनीवति॥

लिप्यन्तरण

sarasvati devanido ni barhaya prajāṁ viśvasya bṛsayasya māyinaḥ | uta kṣitibhyo'vanīravindo viṣamebhyo asravo vājinīvati ||

अनुवाद

Thou castest down, Sarasvati, those who scorned the Gods, the brood of every Brsaya skilled in magic arts. Thou hast discovered rivers for the tribes of men, and, rich in wealth! made poison flow away from them.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.4

Rigveda 6.61.4
मूल पाठ

प्र णो देवी सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती। धीनामवित्र्यवतु॥

लिप्यन्तरण

pra ṇo devī sarasvatī vājebhirvājinīvatī | dhīnāmavitryavatu ||

अनुवाद

May the divine Sarasvati, rich in her wealth, protect us well, Furthering all our thoughts with might

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.5

Rigveda 6.61.5
मूल पाठ

यस्त्वा देवि सरस्वत्युपब्रूते धने हिते। इन्द्रं न वृत्रतूर्ये॥

लिप्यन्तरण

yastvā devi sarasvatyupabrūte dhane hite | indraṁ na vṛtratūrye ||

अनुवाद

Whoso, divine Sarasvati, invokes thee where the prize is set, Like Indra when he smites the foe.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.6

Rigveda 6.61.6
मूल पाठ

त्वं देवि सरस्वत्यवा वाजेषु वाजिनि। रदा पूषेव नः सनिम्॥

लिप्यन्तरण

tvaṁ devi sarasvatyavā vājeṣu vājini | radā pūṣeva naḥ sanim ||

अनुवाद

Aid us, divine Sarasvad, thou who art strong in wealth and power Like Pusan, give us opulence.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.7

Rigveda 6.61.7
मूल पाठ

उत स्या नः सरस्वती घोरा हिरण्यवर्तनिः। वृत्रघ्नी वष्टि सुष्टुतिम्॥

लिप्यन्तरण

uta syā naḥ sarasvatī ghorā hiraṇyavartaniḥ | vṛtraghnī vaṣṭi suṣṭutim ||

अनुवाद

Yea, this divine Sarasvati, terrible with her golden path, Foe-slayer, claims our eulogy.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.8

Rigveda 6.61.8
मूल पाठ

यस्या अनन्तो अह्रुतस्त्वेषश्चरिष्णुरर्णवः। अमश्चरति रोरुवत्॥

लिप्यन्तरण

yasyā ananto ahrutastveṣaścariṣṇurarṇavaḥ | amaścarati roruvat ||

अनुवाद

Whose limitless unbroken flood, swift-moving with a rapid rush, Comes onward with tempestuous roar.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.9

Rigveda 6.61.9
मूल पाठ

सा नो विश्वा अति द्विषः स्वसॄरन्या ऋतावरी। अतन्नहेव सूर्यः॥

लिप्यन्तरण

sā no viśvā ati dviṣaḥ svasṝranyā ṛtāvarī | atannaheva sūryaḥ ||

अनुवाद

She hath spread us beyond all foes, beyond her Sisters, Holy One, As Surya spreadeth out the days.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.10

Rigveda 6.61.10
मूल पाठ

उत नः प्रिया प्रियासु सप्तस्वसा सुजुष्टा। सरस्वती स्तोम्या भूत्॥

लिप्यन्तरण

uta naḥ priyā priyāsu saptasvasā sujuṣṭā | sarasvatī stomyā bhūt ||

अनुवाद

Yea, she most dear amid dear stream, Seven-sistered, graciously inclined, Sarasvati hath earned our praise.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.11

Rigveda 6.61.11
मूल पाठ

आपप्रुषी पार्थिवान्युरु रजो अन्तरिक्षम्। सरस्वती निदस्पातु॥

लिप्यन्तरण

āpapruṣī pārthivānyuru rajo antarikṣam | sarasvatī nidaspātu ||

अनुवाद

Guard us from hate Sarasvati, she who hath filled the realms of earth, And that wide tract, the firmament!

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.12

Rigveda 6.61.12
मूल पाठ

त्रिषधस्था सप्तधातुः पञ्च जाता वर्धयन्ती। वाजेवाजे हव्या भूत्॥

लिप्यन्तरण

triṣadhasthā saptadhātuḥ pañca jātā vardhayantī | vājevāje havyā bhūt ||

अनुवाद

Seven-sistered, sprung from threefold source, the Five Tribes' prosperer, she must be Invoked in every deed of might.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.13

Rigveda 6.61.13
मूल पाठ

प्र या महिम्ना महिनासु चेकिते द्युम्नेभिरन्या अपसामपस्तमा। रथ इव बृहती विभ्वने कृतोपस्तुत्या चिकितुषा सरस्वती॥

लिप्यन्तरण

pra yā mahimnā mahināsu cekite dyumnebhiranyā apasāmapastamā | ratha iva bṛhatī vibhvane kṛtopastutyā cikituṣā sarasvatī ||

अनुवाद

Marked out by majesty among the Mighty Ones, in glory swifter than the other rapid Streams, Created vast for victory like a chariot, Sarasvati must be extolled by every sage.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 6.61.14

Rigveda 6.61.14
मूल पाठ

सरस्वत्यभि नो नेषि वस्यो माप स्फरीः पयसा मा न आ धक्। जुषस्व नः सख्या वेश्या च मा त्वत्क्षेत्राण्यरणानि गन्म॥

लिप्यन्तरण

sarasvatyabhi no neṣi vasyo māpa spharīḥ payasā mā na ā dhak | juṣasva naḥ sakhyā veśyā ca mā tvatkṣetrāṇyaraṇāni ganma ||

अनुवाद

Guide us, Sarasvati, to glorious treasure: refuse us not thy milk, nor spurn us from thee. Gladly accept our friendship and obedience: let us not go from thee to distant countries.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

स्रोत और सम्पादकीय विवरण

  1. Rig Veda, Book 6, Hymn 61, translated by Ralph T. H. Griffith (1896)RV 6.61Internet Sacred Text Archive
  2. Rigveda Mandala 6, machine-readable Sanskrit and Roman textMandala 6Sanskrit Documents
  3. Rigveda Shakala Samhita, Mandala 6, Sukta 61RV 6.61Vedic Heritage Portal, Ministry of Culture, Government of India
एक स्पष्ट उत्तर

सामान्य प्रश्न

सूक्त ६१ क्या है?

सूक्त ६१ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।