सूक्त ४४
15 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
15 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
गहराई 4 / 4
15 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।
तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिं बर्हिषदं स्वर्विदम्। प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराशुं जयन्तमनु यासु वर्धसे॥
लिप्यन्तरणtaṁ pratnathā pūrvathā viśvathemathā jyeṣṭhatātiṁ barhiṣadaṁ svarvidam | pratīcīnaṁ vṛjanaṁ dohase girāśuṁ jayantamanu yāsu vardhase ||
श्रिये सुदृशीरुपरस्य याः स्वर्विरोचमानः ककुभामचोदते। सुगोपा असि न दभाय सुक्रतो परो मायाभिरृत आस नाम ते॥
लिप्यन्तरणśriye sudṛśīruparasya yāḥ svarvirocamānaḥ kakubhāmacodate | sugopā asi na dabhāya sukrato paro māyābhirṛta āsa nāma te ||
अत्यं हविः सचते सच्च धातु चारिष्टगातुः स होता सहोभरिः। प्रसर्स्राणो अनु बर्हिर्वृषा शिशुर्मध्ये युवाजरो विस्रुहा हितः॥
लिप्यन्तरणatyaṁ haviḥ sacate sacca dhātu cāriṣṭagātuḥ sa hotā sahobhariḥ | prasarsrāṇo anu barhirvṛṣā śiśurmadhye yuvājaro visruhā hitaḥ ||
प्र व एते सुयुजो यामन्निष्टये नीचीरमुष्मै यम्य ऋतावृधः। सुयन्तुभिः सर्वशासैरभीशुभिः क्रिविर्नामानि प्रवणे मुषायति॥
लिप्यन्तरणpra va ete suyujo yāmanniṣṭaye nīcīramuṣmai yamya ṛtāvṛdhaḥ | suyantubhiḥ sarvaśāsairabhīśubhiḥ krivirnāmāni pravaṇe muṣāyati ||
संजर्भुराणस्तरुभिः सुतेगृभं वयाकिनं चित्तगर्भासु सुस्वरुः। धारवाकेष्वृजुगाथ शोभसे वर्धस्व पत्नीरभि जीवो अध्वरे॥
लिप्यन्तरणsaṁjarbhurāṇastarubhiḥ sutegṛbhaṁ vayākinaṁ cittagarbhāsu susvaruḥ | dhāravākeṣvṛjugātha śobhase vardhasva patnīrabhi jīvo adhvare ||
यादृगेव ददृशे तादृगुच्यते सं छायया दधिरे सिध्रयाप्स्वा। महीमस्मभ्यमुरुषामुरु ज्रयो बृहत्सुवीरमनपच्युतं सहः॥
लिप्यन्तरणyādṛgeva dadṛśe tādṛgucyate saṁ chāyayā dadhire sidhrayāpsvā | mahīmasmabhyamuruṣāmuru jrayo bṛhatsuvīramanapacyutaṁ sahaḥ ||
वेत्यग्रुर्जनिवान्वा अति स्पृधः समर्यता मनसा सूर्यः कविः। घ्रंसं रक्षन्तं परि विश्वतो गयमस्माकं शर्म वनवत्स्वावसुः॥
लिप्यन्तरणvetyagrurjanivānvā ati spṛdhaḥ samaryatā manasā sūryaḥ kaviḥ | ghraṁsaṁ rakṣantaṁ pari viśvato gayamasmākaṁ śarma vanavatsvāvasuḥ ||
ज्यायांसमस्य यतुनस्य केतुन ऋषिस्वरं चरति यासु नाम ते। यादृश्मिन्धायि तमपस्यया विदद्य उ स्वयं वहते सो अरं करत्॥
लिप्यन्तरणjyāyāṁsamasya yatunasya ketuna ṛṣisvaraṁ carati yāsu nāma te | yādṛśmindhāyi tamapasyayā vidadya u svayaṁ vahate so araṁ karat ||
समुद्रमासामव तस्थे अग्रिमा न रिष्यति सवनं यस्मिन्नायता। अत्रा न हार्दि क्रवणस्य रेजते यत्रा मतिर्विद्यते पूतबन्धनी॥
लिप्यन्तरणsamudramāsāmava tasthe agrimā na riṣyati savanaṁ yasminnāyatā | atrā na hārdi kravaṇasya rejate yatrā matirvidyate pūtabandhanī ||
स हि क्षत्रस्य मनसस्य चित्तिभिरेवावदस्य यजतस्य सध्रेः। अवत्सारस्य स्पृणवाम रण्वभिः शविष्ठं वाजं विदुषा चिदर्ध्यम्॥
लिप्यन्तरणsa hi kṣatrasya manasasya cittibhirevāvadasya yajatasya sadhreḥ | avatsārasya spṛṇavāma raṇvabhiḥ śaviṣṭhaṁ vājaṁ viduṣā cidardhyam ||
श्येन आसामदितिः कक्ष्यो मदो विश्ववारस्य यजतस्य मायिनः। समन्यमन्यमर्थयन्त्येतवे विदुर्विषाणं परिपानमन्ति ते॥
लिप्यन्तरणśyena āsāmaditiḥ kakṣyo mado viśvavārasya yajatasya māyinaḥ | samanyamanyamarthayantyetave vidurviṣāṇaṁ paripānamanti te ||
सदापृणो यजतो वि द्विषो वधीद्बाहुवृक्तः श्रुतवित्तर्यो वः सचा। उभा स वरा प्रत्येति भाति च यदीं गणं भजते सुप्रयावभिः॥
लिप्यन्तरणsadāpṛṇo yajato vi dviṣo vadhīdbāhuvṛktaḥ śrutavittaryo vaḥ sacā | ubhā sa varā pratyeti bhāti ca yadīṁ gaṇaṁ bhajate suprayāvabhiḥ ||
सुतम्भरो यजमानस्य सत्पतिर्विश्वासामूधः स धियामुदञ्चनः। भरद्धेनू रसवच्छिश्रिये पयोऽनुब्रुवाणो अध्येति न स्वपन्॥
लिप्यन्तरणsutambharo yajamānasya satpatirviśvāsāmūdhaḥ sa dhiyāmudañcanaḥ | bharaddhenū rasavacchiśriye payo'nubruvāṇo adhyeti na svapan ||
यो जागार तमृचः कामयन्ते यो जागार तमु सामानि यन्ति। यो जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः॥
लिप्यन्तरणyo jāgāra tamṛcaḥ kāmayante yo jāgāra tamu sāmāni yanti | yo jāgāra tamayaṁ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ ||
अग्निर्जागार तमृचः कामयन्तेऽग्निर्जागार तमु सामानि यन्ति। अग्निर्जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः॥
लिप्यन्तरणagnirjāgāra tamṛcaḥ kāmayante'gnirjāgāra tamu sāmāni yanti | agnirjāgāra tamayaṁ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ ||
सूक्त ४४ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।