text

सूक्त ४४

15 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

गहराई 4 / 4

स्रोत-सन्दर्भ तैयार
बहुभाषी सामग्री मॉडल तैयार
ज्ञान-परीक्षण मार्ग तैयार
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण
विषय-सूची
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण

सूक्त ४४

15 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

पृष्ठ 1 में से 17
आपका स्थान सुरक्षित है

बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।

निरन्तर पाठ के रूप में पढ़ें

Rigveda 5.44.1

Rigveda 5.44.1
मूल पाठ

तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिं बर्हिषदं स्वर्विदम्। प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराशुं जयन्तमनु यासु वर्धसे॥

लिप्यन्तरण

taṁ pratnathā pūrvathā viśvathemathā jyeṣṭhatātiṁ barhiṣadaṁ svarvidam | pratīcīnaṁ vṛjanaṁ dohase girāśuṁ jayantamanu yāsu vardhase ||

Rigveda 5.44.2

Rigveda 5.44.2
मूल पाठ

श्रिये सुदृशीरुपरस्य याः स्वर्विरोचमानः ककुभामचोदते। सुगोपा असि न दभाय सुक्रतो परो मायाभिरृत आस नाम ते॥

लिप्यन्तरण

śriye sudṛśīruparasya yāḥ svarvirocamānaḥ kakubhāmacodate | sugopā asi na dabhāya sukrato paro māyābhirṛta āsa nāma te ||

Rigveda 5.44.3

Rigveda 5.44.3
मूल पाठ

अत्यं हविः सचते सच्च धातु चारिष्टगातुः स होता सहोभरिः। प्रसर्स्राणो अनु बर्हिर्वृषा शिशुर्मध्ये युवाजरो विस्रुहा हितः॥

लिप्यन्तरण

atyaṁ haviḥ sacate sacca dhātu cāriṣṭagātuḥ sa hotā sahobhariḥ | prasarsrāṇo anu barhirvṛṣā śiśurmadhye yuvājaro visruhā hitaḥ ||

Rigveda 5.44.4

Rigveda 5.44.4
मूल पाठ

प्र व एते सुयुजो यामन्निष्टये नीचीरमुष्मै यम्य ऋतावृधः। सुयन्तुभिः सर्वशासैरभीशुभिः क्रिविर्नामानि प्रवणे मुषायति॥

लिप्यन्तरण

pra va ete suyujo yāmanniṣṭaye nīcīramuṣmai yamya ṛtāvṛdhaḥ | suyantubhiḥ sarvaśāsairabhīśubhiḥ krivirnāmāni pravaṇe muṣāyati ||

Rigveda 5.44.5

Rigveda 5.44.5
मूल पाठ

संजर्भुराणस्तरुभिः सुतेगृभं वयाकिनं चित्तगर्भासु सुस्वरुः। धारवाकेष्वृजुगाथ शोभसे वर्धस्व पत्नीरभि जीवो अध्वरे॥

लिप्यन्तरण

saṁjarbhurāṇastarubhiḥ sutegṛbhaṁ vayākinaṁ cittagarbhāsu susvaruḥ | dhāravākeṣvṛjugātha śobhase vardhasva patnīrabhi jīvo adhvare ||

Rigveda 5.44.6

Rigveda 5.44.6
मूल पाठ

यादृगेव ददृशे तादृगुच्यते सं छायया दधिरे सिध्रयाप्स्वा। महीमस्मभ्यमुरुषामुरु ज्रयो बृहत्सुवीरमनपच्युतं सहः॥

लिप्यन्तरण

yādṛgeva dadṛśe tādṛgucyate saṁ chāyayā dadhire sidhrayāpsvā | mahīmasmabhyamuruṣāmuru jrayo bṛhatsuvīramanapacyutaṁ sahaḥ ||

Rigveda 5.44.7

Rigveda 5.44.7
मूल पाठ

वेत्यग्रुर्जनिवान्वा अति स्पृधः समर्यता मनसा सूर्यः कविः। घ्रंसं रक्षन्तं परि विश्वतो गयमस्माकं शर्म वनवत्स्वावसुः॥

लिप्यन्तरण

vetyagrurjanivānvā ati spṛdhaḥ samaryatā manasā sūryaḥ kaviḥ | ghraṁsaṁ rakṣantaṁ pari viśvato gayamasmākaṁ śarma vanavatsvāvasuḥ ||

Rigveda 5.44.8

Rigveda 5.44.8
मूल पाठ

ज्यायांसमस्य यतुनस्य केतुन ऋषिस्वरं चरति यासु नाम ते। यादृश्मिन्धायि तमपस्यया विदद्य उ स्वयं वहते सो अरं करत्॥

लिप्यन्तरण

jyāyāṁsamasya yatunasya ketuna ṛṣisvaraṁ carati yāsu nāma te | yādṛśmindhāyi tamapasyayā vidadya u svayaṁ vahate so araṁ karat ||

Rigveda 5.44.9

Rigveda 5.44.9
मूल पाठ

समुद्रमासामव तस्थे अग्रिमा न रिष्यति सवनं यस्मिन्नायता। अत्रा न हार्दि क्रवणस्य रेजते यत्रा मतिर्विद्यते पूतबन्धनी॥

लिप्यन्तरण

samudramāsāmava tasthe agrimā na riṣyati savanaṁ yasminnāyatā | atrā na hārdi kravaṇasya rejate yatrā matirvidyate pūtabandhanī ||

Rigveda 5.44.10

Rigveda 5.44.10
मूल पाठ

स हि क्षत्रस्य मनसस्य चित्तिभिरेवावदस्य यजतस्य सध्रेः। अवत्सारस्य स्पृणवाम रण्वभिः शविष्ठं वाजं विदुषा चिदर्ध्यम्॥

लिप्यन्तरण

sa hi kṣatrasya manasasya cittibhirevāvadasya yajatasya sadhreḥ | avatsārasya spṛṇavāma raṇvabhiḥ śaviṣṭhaṁ vājaṁ viduṣā cidardhyam ||

Rigveda 5.44.11

Rigveda 5.44.11
मूल पाठ

श्येन आसामदितिः कक्ष्यो मदो विश्ववारस्य यजतस्य मायिनः। समन्यमन्यमर्थयन्त्येतवे विदुर्विषाणं परिपानमन्ति ते॥

लिप्यन्तरण

śyena āsāmaditiḥ kakṣyo mado viśvavārasya yajatasya māyinaḥ | samanyamanyamarthayantyetave vidurviṣāṇaṁ paripānamanti te ||

Rigveda 5.44.12

Rigveda 5.44.12
मूल पाठ

सदापृणो यजतो वि द्विषो वधीद्बाहुवृक्तः श्रुतवित्तर्यो वः सचा। उभा स वरा प्रत्येति भाति च यदीं गणं भजते सुप्रयावभिः॥

लिप्यन्तरण

sadāpṛṇo yajato vi dviṣo vadhīdbāhuvṛktaḥ śrutavittaryo vaḥ sacā | ubhā sa varā pratyeti bhāti ca yadīṁ gaṇaṁ bhajate suprayāvabhiḥ ||

Rigveda 5.44.13

Rigveda 5.44.13
मूल पाठ

सुतम्भरो यजमानस्य सत्पतिर्विश्वासामूधः स धियामुदञ्चनः। भरद्धेनू रसवच्छिश्रिये पयोऽनुब्रुवाणो अध्येति न स्वपन्॥

लिप्यन्तरण

sutambharo yajamānasya satpatirviśvāsāmūdhaḥ sa dhiyāmudañcanaḥ | bharaddhenū rasavacchiśriye payo'nubruvāṇo adhyeti na svapan ||

Rigveda 5.44.14

Rigveda 5.44.14
मूल पाठ

यो जागार तमृचः कामयन्ते यो जागार तमु सामानि यन्ति। यो जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः॥

लिप्यन्तरण

yo jāgāra tamṛcaḥ kāmayante yo jāgāra tamu sāmāni yanti | yo jāgāra tamayaṁ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ ||

Rigveda 5.44.15

Rigveda 5.44.15
मूल पाठ

अग्निर्जागार तमृचः कामयन्तेऽग्निर्जागार तमु सामानि यन्ति। अग्निर्जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः॥

लिप्यन्तरण

agnirjāgāra tamṛcaḥ kāmayante'gnirjāgāra tamu sāmāni yanti | agnirjāgāra tamayaṁ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ ||

स्रोत और सम्पादकीय विवरण

  1. Rigveda Mandala 5, machine-readable Sanskrit and Roman text — Mandala 5Sanskrit Documents
  2. Rigveda Shakala Samhita, Mandala 5, Sukta 44 — RV 5.44Vedic Heritage Portal, Ministry of Culture, Government of India
एक स्पष्ट उत्तर

सामान्य प्रश्न

सूक्त ४४ क्या है?

सूक्त ४४ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।