सूक्त २
12 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
12 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
गहराई 4 / 4
12 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।
बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।
कुमारं माता युवतिः समुब्धं गुहा बिभर्ति न ददाति पित्रे। अनीकमस्य न मिनज्जनासः पुरः पश्यन्ति निहितमरतौ॥
लिप्यन्तरणkumāraṁ mātā yuvatiḥ samubdhaṁ guhā bibharti na dadāti pitre | anīkamasya na minajjanāsaḥ puraḥ paśyanti nihitamaratau ||
अनुवादTHE youthful Mother keeps the Boy in secret pressed to her close, nor yields him to the Father. But, when he lies upon the arm, the people see his unfading countenance before them.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.कमेतं त्वं युवते कुमारं पेषी बिभर्षि महिषी जजान। पूर्वीर्हि गर्भः शरदो ववर्धापश्यं जातं यदसूत माता॥
लिप्यन्तरणkametaṁ tvaṁ yuvate kumāraṁ peṣī bibharṣi mahiṣī jajāna | pūrvīrhi garbhaḥ śarado vavardhāpaśyaṁ jātaṁ yadasūta mātā ||
अनुवादWhat child is this thou carriest as handmaid, O Youthful One? The Consort-Queen hath bome him. The Babe unborn increased through many autumns. I saw him born what time his Mother bare him.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.हिरण्यदन्तं शुचिवर्णमारात्क्षेत्रादपश्यमायुधा मिमानम्। ददानो अस्मा अमृतं विपृक्वत्किं मामनिन्द्राः कृणवन्ननुक्थाः॥
लिप्यन्तरणhiraṇyadantaṁ śucivarṇamārātkṣetrādapaśyamāyudhā mimānam | dadāno asmā amṛtaṁ vipṛkvatkiṁ māmanindrāḥ kṛṇavannanukthāḥ ||
अनुवादI saw him from afar gold-toothed, bright-coloured, hurling his weapons from his habitation, What time I gave him Amrta free from mixture. How can the Indraless, the hymnless harm me?
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.क्षेत्रादपश्यं सनुतश्चरन्तं सुमद्यूथं न पुरु शोभमानम्। न ता अगृभ्रन्नजनिष्ट हि षः पलिक्नीरिद्युवतयो भवन्ति॥
लिप्यन्तरणkṣetrādapaśyaṁ sanutaścarantaṁ sumadyūthaṁ na puru śobhamānam | na tā agṛbhrannajaniṣṭa hi ṣaḥ paliknīridyuvatayo bhavanti ||
अनुवादI saw him moving from the place he dwells in, even as with a herd, brilliantly shining. These seized him not: he had been born already. They who were grey with age again grow youthful.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.के मे मर्यकं वि यवन्त गोभिर्न येषां गोपा अरणश्चिदास। य ईं जगृभुरव ते सृजन्त्वाजाति पश्व उप नश्चिकित्वान्॥
लिप्यन्तरणke me maryakaṁ vi yavanta gobhirna yeṣāṁ gopā araṇaścidāsa | ya īṁ jagṛbhurava te sṛjantvājāti paśva upa naścikitvān ||
अनुवादWho separate my young bull from the cattle, they whose protector was in truth no stranger? Let those whose hands have seized upon them free them. May he, observant, drive the herd to us- ward.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.वसां राजानं वसतिं जनानामरातयो नि दधुर्मर्त्येषु। ब्रह्माण्यत्रेरव तं सृजन्तु निन्दितारो निन्द्यासो भवन्तु॥
लिप्यन्तरणvasāṁ rājānaṁ vasatiṁ janānāmarātayo ni dadhurmartyeṣu | brahmāṇyatrerava taṁ sṛjantu ninditāro nindyāso bhavantu ||
अनुवादMid mortal men godless have secreted the King of all who live, home of the people. So may the prayers of Atri give him freedom. Reproached in turn be those who now reproach him.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.शुनश्चिच्छेपं निदितं सहस्राद्यूपादमुञ्चो अशमिष्ट हि षः। एवास्मदग्ने वि मुमुग्धि पाशान्होतश्चिकित्व इह तू निषद्य॥
लिप्यन्तरणśunaścicchepaṁ niditaṁ sahasrādyūpādamuñco aśamiṣṭa hi ṣaḥ | evāsmadagne vi mumugdhi pāśānhotaścikitva iha tū niṣadya ||
अनुवादThou from the stake didst loose e'en Sunahsepa bound for a thousand; for he prayed with fervour. So, Agni, loose from us the bonds that bind us, when thou art seated here, O Priest who knowest.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.हृणीयमानो अप हि मदैयेः प्र मे देवानां व्रतपा उवाच। इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम्॥
लिप्यन्तरणhṛṇīyamāno apa hi madaiyeḥ pra me devānāṁ vratapā uvāca | indro vidvā anu hi tvā cacakṣa tenāhamagne anuśiṣṭa āgām ||
अनुवादThou hast sped from me, Agni, in thine anger: this the protector of Gods' Laws hath told me. Indra who knoweth bent his eye upon thee: by him instructed am I come, O Agni.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.वि ज्योतिषा बृहता भात्यग्निराविर्विश्वानि कृणुते महित्वा। प्रादेवीर्मायाः सहते दुरेवाः शिशीते शृङ्गे रक्षसे विनिक्षे॥
लिप्यन्तरणvi jyotiṣā bṛhatā bhātyagnirāvirviśvāni kṛṇute mahitvā | prādevīrmāyāḥ sahate durevāḥ śiśīte śṛṅge rakṣase vinikṣe ||
अनुवादAgni shines far and wide with lofty splendour, and by his greatness makes all things apparent. He conquers godless and malign enchantments, and sharpens both his horns to gore the Raksas.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.उत स्वानासो दिवि षन्त्वग्नेस्तिग्मायुधा रक्षसे हन्तवा उ। मदे चिदस्य प्र रुजन्ति भामा न वरन्ते परिबाधो अदेवीः॥
लिप्यन्तरणuta svānāso divi ṣantvagnestigmāyudhā rakṣase hantavā u | made cidasya pra rujanti bhāmā na varante paribādho adevīḥ ||
अनुवादLoud in the heaven above be Agni's roarings with keen-edged weapons to destroy the demons. Forth burst his splendours in the Soma's rapture. The godless bands press round but cannot stayhim.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.एतं ते स्तोमं तुविजात विप्रो रथं न धीरः स्वपा अतक्षम्। यदीदग्ने प्रति त्वं देव हर्याः स्वर्वतीरप एना जयेम॥
लिप्यन्तरणetaṁ te stomaṁ tuvijāta vipro rathaṁ na dhīraḥ svapā atakṣam | yadīdagne prati tvaṁ deva haryāḥ svarvatīrapa enā jayema ||
अनुवादAs a skilled craftsman makes a car, a singer I, Mighty One! this hymn for thee have fashioned. If thou, O Agni, God, accept it gladly, may we obtain thereby the heavenly Waters.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तुविग्रीवो वृषभो वावृधानोऽशत्र्वर्यः समजाति वेदः। इतीममग्निममृता अवोचन्बर्हिष्मते मनवे शर्म यंसद्धविष्मते मनवे शर्म यंसत्॥
लिप्यन्तरणtuvigrīvo vṛṣabho vāvṛdhāno'śatrvaryaḥ samajāti vedaḥ | itīmamagnimamṛtā avocanbarhiṣmate manave śarma yaṁsaddhaviṣmate manave śarma yaṁsat ||
अनुवादMay he, the strong-necked Steer, waxing in vigour, gather the foeman's wealth with none to check him. Thus to this Agni have the Immortals spoken. To man who spreads the grass may he grant shelter, grant shelter to the man who brings oblation.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सूक्त २ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।