text

सूक्त ७

11 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

गहराई 4 / 4

स्रोत-सन्दर्भ तैयार
बहुभाषी सामग्री मॉडल तैयार
ज्ञान-परीक्षण मार्ग तैयार
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण
विषय-सूची
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण

सूक्त ७

11 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

पृष्ठ 1 में से 13
आपका स्थान सुरक्षित है

बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।

निरन्तर पाठ के रूप में पढ़ें

Rigveda 4.7.1

Rigveda 4.7.1
मूल पाठ

अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः। यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशेविशे॥

लिप्यन्तरण

ayamiha prathamo dhāyi dhātṛbhirhotā yajiṣṭho adhvareṣvīḍyaḥ | yamapnavāno bhṛgavo virurucurvaneṣu citraṁ vibhvaṁ viśeviśe ||

अनुवाद

HERE by ordainers was this God appointed first Invoker, best at worship, to be praised at rites: Whom Apnavana, and the Bhrgus caused to shine bright-coloured in the wood, spreading from home to home.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.2

Rigveda 4.7.2
मूल पाठ

अग्ने कदा त आनुषग्भुवद्देवस्य चेतनम्। अधा हि त्वा जगृभ्रिरे मर्तासो विक्ष्वीड्यम्॥

लिप्यन्तरण

agne kadā ta ānuṣagbhuvaddevasya cetanam | adhā hi tvā jagṛbhrire martāso vikṣvīḍyam ||

अनुवाद

When shall thy glory as a God, Agni, be suddenly shown forth. For mortal men have held thee fast, adorable in all their homes,

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.3

Rigveda 4.7.3
मूल पाठ

ऋतावानं विचेतसं पश्यन्तो द्यामिव स्तृभिः। विश्वेषामध्वराणां हस्कर्तारं दमेदमे॥

लिप्यन्तरण

ṛtāvānaṁ vicetasaṁ paśyanto dyāmiva stṛbhiḥ | viśveṣāmadhvarāṇāṁ haskartāraṁ damedame ||

अनुवाद

Seeing thee faithful to the Law, most sapient, like the starry heaven, Illumining with cheerful ray each solemn rite in every house.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.4

Rigveda 4.7.4
मूल पाठ

आशुं दूतं विवस्वतो विश्वा यश्चर्षणीरभि। आ जभ्रुः केतुमायवो भृगवाणं विशेविशे॥

लिप्यन्तरण

āśuṁ dūtaṁ vivasvato viśvā yaścarṣaṇīrabhi | ā jabhruḥ ketumāyavo bhṛgavāṇaṁ viśeviśe ||

अनुवाद

Vivasvan's envoy living men have taken as their ensign, swift, The ruler over all mankind, moving like Bhrgu in each home.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.5

Rigveda 4.7.5
मूल पाठ

तमीं होतारमानुषक्चिकित्वांसं नि षेदिरे। रण्वं पावकशोचिषं यजिष्ठं सप्त धामभिः॥

लिप्यन्तरण

tamīṁ hotāramānuṣakcikitvāṁsaṁ ni ṣedire | raṇvaṁ pāvakaśociṣaṁ yajiṣṭhaṁ sapta dhāmabhiḥ ||

अनुवाद

Him the intelligent have they placed duly as Invoking Priest, Welcome, with sanctifying flame, best worshipper, with sevenfold might;

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.6

Rigveda 4.7.6
मूल पाठ

तं शश्वतीषु मातृषु वन आ वीतमश्रितम्। चित्रं सन्तं गुहा हितं सुवेदं कूचिदर्थिनम्॥

लिप्यन्तरण

taṁ śaśvatīṣu mātṛṣu vana ā vītamaśritam | citraṁ santaṁ guhā hitaṁ suvedaṁ kūcidarthinam ||

अनुवाद

In his Eternal Mothers, in the wood, concealed and unapproached, Kept secret though his flames are bright seekingon all sides, quickly found.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.7

Rigveda 4.7.7
मूल पाठ

ससस्य यद्वियुता सस्मिन्नूधन्नृतस्य धामन्रणयन्त देवाः। महाँ अग्निर्नमसा रातहव्यो वेरध्वराय सदमिदृतावा॥

लिप्यन्तरण

sasasya yadviyutā sasminnūdhannṛtasya dhāmanraṇayanta devāḥ | mahā agnirnamasā rātahavyo veradhvarāya sadamidṛtāvā ||

अनुवाद

That as food spreads forth in this earthly udder, Gods may rejoice them in the home of Order, Great Agni, served with reverence and oblation, flies ever to the sacrifice, the Faithful.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.8

Rigveda 4.7.8
मूल पाठ

वेरध्वरस्य दूत्यानि विद्वानुभे अन्ता रोदसी संचिकित्वान्। दूत ईयसे प्रदिव उराणो विदुष्टरो दिव आरोधनानि॥

लिप्यन्तरण

veradhvarasya dūtyāni vidvānubhe antā rodasī saṁcikitvān | dūta īyase pradiva urāṇo viduṣṭaro diva ārodhanāni ||

अनुवाद

Bird of each rite, skilled in an envoy's duties, knowing both worlds and that which lies between them, Thou goest from of old a willing Herald, knowing full well heaven's innermost recesses.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.9

Rigveda 4.7.9
मूल पाठ

कृष्णं त एम रुशतः पुरो भाश्चरिष्ण्वर्चिर्वपुषामिदेकम्। यदप्रवीता दधते ह गर्भं सद्यश्चिज्जातो भवसीदु दूतः॥

लिप्यन्तरण

kṛṣṇaṁ ta ema ruśataḥ puro bhāścariṣṇvarcirvapuṣāmidekam | yadapravītā dadhate ha garbhaṁ sadyaścijjāto bhavasīdu dūtaḥ ||

अनुवाद

Bright God, thy path is black: light is before thee: thy moving splendour is the chief of wonders. When she, yet unimpregnate, hath conceived thee, even when newly born thou art an envoy.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.10

Rigveda 4.7.10
मूल पाठ

सद्यो जातस्य ददृशानमोजो यदस्य वातो अनुवाति शोचिः। वृणक्ति तिग्मामतसेषु जिह्वां स्थिरा चिदन्ना दयते वि जम्भैः॥

लिप्यन्तरण

sadyo jātasya dadṛśānamojo yadasya vāto anuvāti śociḥ | vṛṇakti tigmāmataseṣu jihvāṁ sthirā cidannā dayate vi jambhaiḥ ||

अनुवाद

Yet newly born, his vigour is apparent when the wind blows upon his fiery splendour, His sharpened tongue he layeth on the brushwood, and with his teeth e'en solid food consumeth.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 4.7.11

Rigveda 4.7.11
मूल पाठ

तृषु यदन्ना तृषुणा ववक्ष तृषुं दूतं कृणुते यह्वो अग्निः। वातस्य मेळिं सचते निजूर्वन्नाशुं न वाजयते हिन्वे अर्वा॥

लिप्यन्तरण

tṛṣu yadannā tṛṣuṇā vavakṣa tṛṣuṁ dūtaṁ kṛṇute yahvo agniḥ | vātasya meḻiṁ sacate nijūrvannāśuṁ na vājayate hinve arvā ||

अनुवाद

When he hath borne off food with swift flame swiftly, strong Agni makes himself a speedy envoy, Follows the rustling of the wind, consuming, and courser-like, speeds, drives the swift horse onward.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

स्रोत और सम्पादकीय विवरण

  1. Rig Veda, Book 4, Hymn 7, translated by Ralph T. H. Griffith (1896)RV 4.7Internet Sacred Text Archive
  2. Rigveda Mandala 4, machine-readable Sanskrit and Roman textMandala 4Sanskrit Documents
  3. Rigveda Shakala Samhita, Mandala 4, Sukta 7RV 4.7Vedic Heritage Portal, Ministry of Culture, Government of India
एक स्पष्ट उत्तर

सामान्य प्रश्न

सूक्त ७ क्या है?

सूक्त ७ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।