text

सूक्त ३८

11 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

गहराई 4 / 4

स्रोत-सन्दर्भ तैयार
बहुभाषी सामग्री मॉडल तैयार
ज्ञान-परीक्षण मार्ग तैयार
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण
विषय-सूची
डिजिटल ग्रन्थ संस्करण

सूक्त ३८

11 मन्त्रों वाला सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण और उपलब्ध स्रोत-संगत ऐतिहासिक अंग्रेज़ी अनुवाद।

पृष्ठ 1 में से 13
आपका स्थान सुरक्षित है

बटन, स्वाइप या बाएँ-दाएँ तीर कुंजियों से पृष्ठ पलटें।

निरन्तर पाठ के रूप में पढ़ें

Rigveda 2.38.1

Rigveda 2.38.1
मूल पाठ

उदु ष्य देवः सविता सवाय शश्वत्तमं तदपा वह्निरस्थात्। नूनं देवेभ्यो वि हि धाति रत्नमथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ॥

लिप्यन्तरण

udu ṣya devaḥ savitā savāya śaśvattamaṁ tadapā vahnirasthāt | nūnaṁ devebhyo vi hi dhāti ratnamathābhajadvītihotraṁ svastau ||

अनुवाद

UPRISEN is Savitar, this God, to quicken, Priest who neglects not this most constant duty. To the Gods, verily, he gives rich treasure, and blesses him who calls them to the banquet.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.2

Rigveda 2.38.2
मूल पाठ

विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्र बाहवा पृथुपाणिः सिसर्ति। आपश्चिदस्य व्रत आ निमृग्रा अयं चिद्वातो रमते परिज्मन्॥

लिप्यन्तरण

viśvasya hi śruṣṭaye deva ūrdhvaḥ pra bāhavā pṛthupāṇiḥ sisarti | āpaścidasya vrata ā nimṛgrā ayaṁ cidvāto ramate parijman ||

अनुवाद

Having gone up on high, the God broadhanded spreads his arms widely forth that all may mark him. Even the waters bend them to his service: even this wind rests in the circling region.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.3

Rigveda 2.38.3
मूल पाठ

आशुभिश्चिद्यान्वि मुचाति नूनमरीरमदतमानं चिदेतोः। अह्यर्षूणां चिन्न्ययाँ अविष्यामनु व्रतं सवितुर्मोक्यागात्॥

लिप्यन्तरण

āśubhiścidyānvi mucāti nūnamarīramadatamānaṁ cidetoḥ | ahyarṣūṇāṁ cinnyayā aviṣyāmanu vrataṁ saviturmokyāgāt ||

अनुवाद

Though borne by swift steeds he will yet unyoke them: e'en the fleet chariot hath he stayed from going. He hath checked e'en their haste who glide like serpents. Night closely followed Savitar's dominion.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.4

Rigveda 2.38.4
मूल पाठ

पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः। उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात्॥

लिप्यन्तरण

punaḥ samavyadvitataṁ vayantī madhyā kartornyadhācchakma dhīraḥ | utsaṁhāyāsthādvyṛtūradardhararamatiḥ savitā deva āgāt ||

अनुवाद

What was spread out she weaves afresh, re-weaving: the skilful leaves his labour half-completed. He hath arisen from rest, and parted seasons: Savitar hath approached, God, holy-minded.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.5

Rigveda 2.38.5
मूल पाठ

नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः। ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा॥

लिप्यन्तरण

nānaukāṁsi duryo viśvamāyurvi tiṣṭhate prabhavaḥ śoko agneḥ | jyeṣṭhaṁ mātā sūnave bhāgamādhādanvasya ketamiṣitaṁ savitrā ||

अनुवाद

Tlirough various dwellings, through entire existence, spreads, manifest, the household light of Agni. The Mother gives her Son the goodliest portion, and Savitar hath sped to meet his summons.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.6

Rigveda 2.38.6
मूल पाठ

समाववर्ति विष्ठितो जिगीषुर्विश्वेषां कामश्चरताममाभूत्। शश्वाँ अपो विकृतं हित्व्यागादनु व्रतं सवितुर्दैव्यस्य॥

लिप्यन्तरण

samāvavarti viṣṭhito jigīṣurviśveṣāṁ kāmaścaratāmamābhūt | śaśvā apo vikṛtaṁ hitvyāgādanu vrataṁ saviturdaivyasya ||

अनुवाद

He comes again, unfolded, fain for conquest: at home was he, the love of all things moving. Each man hath come leaving his evil doings, after the Godlike Savitar's commandment.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.7

Rigveda 2.38.7
मूल पाठ

त्वया हितमप्यमप्सु भागं धन्वान्वा मृगयसो वि तस्थुः। वनानि विभ्यो नकिरस्य तानि व्रता देवस्य सवितुर्मिनन्ति॥

लिप्यन्तरण

tvayā hitamapyamapsu bhāgaṁ dhanvānvā mṛgayaso vi tasthuḥ | vanāni vibhyo nakirasya tāni vratā devasya saviturminanti ||

अनुवाद

The wild beasts spread through desert places seeking their watery share which thou hast set in waters. The woods are given to the birds. These statutes of the God Savitar none disobeyeth.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.8

Rigveda 2.38.8
मूल पाठ

याद्राध्यं वरुणो योनिमप्यमनिशितं निमिषि जर्भुराणः। विश्वो मार्ताण्डो व्रजमा पशुर्गात्स्थशो जन्मानि सविता व्याकः॥

लिप्यन्तरण

yādrādhyaṁ varuṇo yonimapyamaniśitaṁ nimiṣi jarbhurāṇaḥ | viśvo mārtāṇḍo vrajamā paśurgātsthaśo janmāni savitā vyākaḥ ||

अनुवाद

With utmost speed, in restless haste at sunset Varuna seeks his watery habitation. Then seeks each bird his nest, each beast his lodging. In due place Savitar hath set each creature.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.9

Rigveda 2.38.9
मूल पाठ

न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति रुद्रः। नारातयस्तमिदं स्वस्ति हुवे देवं सवितारं नमोभिः॥

लिप्यन्तरण

na yasyendro varuṇo na mitro vratamaryamā na minanti rudraḥ | nārātayastamidaṁ svasti huve devaṁ savitāraṁ namobhiḥ ||

अनुवाद

Him whose high law not Varuna nor Indra, not Mitra, Aryaman, nor Rudra breaketh, Nor evil-hearted fiends, here for my welfare him I invoke, God Savitar, with worship.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.10

Rigveda 2.38.10
मूल पाठ

भगं धियं वाजयन्तः पुरंधिं नराशंसो ग्नास्पतिर्नो अव्याः। आये वामस्य संगथे रयीणां प्रिया देवस्य सवितुः स्याम॥

लिप्यन्तरण

bhagaṁ dhiyaṁ vājayantaḥ puraṁdhiṁ narāśaṁso gnāspatirno avyāḥ | āye vāmasya saṁgathe rayīṇāṁ priyā devasya savituḥ syāma ||

अनुवाद

May they who strengthen bliss, and thought and wisdom, and the Dames' Lord and Narasamsa aid us. That good may come to us and wealth be gathered, may we be Savitar the God's beloved.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

Rigveda 2.38.11

Rigveda 2.38.11
मूल पाठ

अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात्। शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे॥

लिप्यन्तरण

asmabhyaṁ taddivo adbhyaḥ pṛthivyāstvayā dattaṁ kāmyaṁ rādha ā gāt | śaṁ yatstotṛbhya āpaye bhavātyuruśaṁsāya savitarjaritre ||

अनुवाद

So come to us our hearts' desire, the bounty bestowed by thee, from heaven and earth and waters, That it be well with friends and those who praise thee, and, Savitar, with the loud-lauding singer.

English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.

स्रोत और सम्पादकीय विवरण

  1. Rig Veda, Book 2, Hymn 38, translated by Ralph T. H. Griffith (1896) — RV 2.38Internet Sacred Text Archive
  2. Rigveda Mandala 2, machine-readable Sanskrit and Roman text — Mandala 2Sanskrit Documents
  3. Rigveda Shakala Samhita, Mandala 2, Sukta 38 — RV 2.38Vedic Heritage Portal, Ministry of Culture, Government of India
एक स्पष्ट उत्तर

सामान्य प्रश्न

सूक्त ३८ क्या है?

सूक्त ३८ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्र का एक बिन्दु है। यह पृष्ठ इसे उसके शास्त्रीय, दार्शनिक या जीवंत परम्परा के सन्दर्भ में रखता है और इसकी शाखाओं, स्रोतों तथा सम्बन्धित मार्गों से जोड़ता है।