सूक्त २
42 मन्त्रसहित सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण र उपलब्ध स्रोतसँग मिलेका ऐतिहासिक अङ्ग्रेजी अनुवाद।
42 मन्त्रसहित सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण र उपलब्ध स्रोतसँग मिलेका ऐतिहासिक अङ्ग्रेजी अनुवाद।
गहिराइ 4 / 4
42 मन्त्रसहित सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण र उपलब्ध स्रोतसँग मिलेका ऐतिहासिक अङ्ग्रेजी अनुवाद।
बटन, स्वाइप वा बायाँ-दायाँ तीर कुञ्जीले पृष्ठ पल्टाउनुहोस्।
इदं वसो सुतमन्धः पिबा सुपूर्णमुदरम्। अनाभयिन्ररिमा ते॥
लिप्यन्तरणidaṁ vaso sutamandhaḥ pibā supūrṇamudaram | anābhayinrarimā te ||
अनुवादHERE is the Soma juice expressed; O Vasu, drink till thou art full: Undaunted God, we give it thee.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.नृभिर्धूतः सुतो अश्नैरव्यो वारैः परिपूतः। अश्वो न निक्तो नदीषु॥
लिप्यन्तरणnṛbhirdhūtaḥ suto aśnairavyo vāraiḥ paripūtaḥ | aśvo na nikto nadīṣu ||
अनुवादWashed by the men, pressed out with stones, strained through the filter made of wool, 'Tis like a courser bathed in stream.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तं ते यवं यथा गोभिः स्वादुमकर्म श्रीणन्तः। इन्द्र त्वास्मिन्सधमादे॥
लिप्यन्तरणtaṁ te yavaṁ yathā gobhiḥ svādumakarma śrīṇantaḥ | indra tvāsminsadhamāde ||
अनुवादThis juice have we made sweet for thee like barley, blending it with milk. Indra, I call thee to our feast.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इन्द्र इत्सोमपा एक इन्द्रः सुतपा विश्वायुः। अन्तर्देवान्मर्त्याँश्च॥
लिप्यन्तरणindra itsomapā eka indraḥ sutapā viśvāyuḥ | antardevānmartyāśca ||
अनुवादBeloved of all, Indra alone drinks up the flowing Soma juice Among the Gods andmortal men.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.न यं शुक्रो न दुराशीर्न तृप्रा उरुव्यचसम्। अपस्पृण्वते सुहार्दम्॥
लिप्यन्तरणna yaṁ śukro na durāśīrna tṛprā uruvyacasam | apaspṛṇvate suhārdam ||
अनुवादThe Friend, whom not the brilliant-hued, the badly-mixt or bitter draught, Repels, the far-extending God;
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.गोभिर्यदीमन्ये अस्मन्मृगं न व्रा मृगयन्ते। अभित्सरन्ति धेनुभिः॥
लिप्यन्तरणgobhiryadīmanye asmanmṛgaṁ na vrā mṛgayante | abhitsaranti dhenubhiḥ ||
अनुवादWhile other men than we with milk chase him as hunters chase a deer, And with their kine inveigle him.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्रय इन्द्रस्य सोमाः सुतासः सन्तु देवस्य। स्वे क्षये सुतपाव्नः॥
लिप्यन्तरणtraya indrasya somāḥ sutāsaḥ santu devasya | sve kṣaye sutapāvnaḥ ||
अनुवादFor him, for Indra, for the God, be pressed three draughts of Soma juice In the juice-drinker's own abode.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.त्रयः कोशासः श्चोतन्ति तिस्रश्चम्वः सुपूर्णाः। समाने अधि भार्मन्॥
लिप्यन्तरणtrayaḥ kośāsaḥ ścotanti tisraścamvaḥ supūrṇāḥ | samāne adhi bhārman ||
अनुवादThree reservoirs exude their drops, filled are three beakers to the brim, All for one offering to the God.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.शुचिरसि पुरुनिःष्ठाः क्षीरैर्मध्यत आशीर्तः। दध्ना मन्दिष्ठः शूरस्य॥
लिप्यन्तरणśucirasi puruniḥṣṭhāḥ kṣīrairmadhyata āśīrtaḥ | dadhnā mandiṣṭhaḥ śūrasya ||
अनुवादPure art thou, set in many a place, and blended in the midst with milk And curd, to cheer the Hero best.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इमे त इन्द्र सोमास्तीव्रा अस्मे सुतासः। शुक्रा आशिरं याचन्ते॥
लिप्यन्तरणime ta indra somāstīvrā asme sutāsaḥ | śukrā āśiraṁ yācante ||
अनुवादHere, Indra, are thy Soma-draughts pressed out by us, the strong, the pure: They crave admixture of the milk.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.ताँ आशिरं पुरोळाशमिन्द्रेमं सोमं श्रीणीहि। रेवन्तं हि त्वा शृणोमि॥
लिप्यन्तरणtā āśiraṁ puroḻāśamindremaṁ somaṁ śrīṇīhi | revantaṁ hi tvā śṛṇomi ||
अनुवादO Indra, pour in milk, prepare the cake, and mix the Soma-draught. I hear them say that thou art rich.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.हृत्सु पीतासो युध्यन्ते दुर्मदासो न सुरायाम्। ऊधर्न नग्ना जरन्ते॥
लिप्यन्तरणhṛtsu pītāso yudhyante durmadāso na surāyām | ūdharna nagnā jarante ||
अनुवादQuaffed juices fight within the breast. The drunken praise not by their wine, The naked praise not when it rains.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.रेवाँ इद्रेवतः स्तोता स्यात्त्वावतो मघोनः। प्रेदु हरिवः श्रुतस्य॥
लिप्यन्तरणrevā idrevataḥ stotā syāttvāvato maghonaḥ | predu harivaḥ śrutasya ||
अनुवादRich be the praiser of one rich, munificent and famed like thee: High rank be his, O Lord of Bays.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.उक्थं चन शस्यमानमगोररिरा चिकेत। न गायत्रं गीयमानम्॥
लिप्यन्तरणukthaṁ cana śasyamānamagorarirā ciketa | na gāyatraṁ gīyamānam ||
अनुवादFoe of the man who adds no milk, he heeds not any chanted hymn Or holy psalm that may he sung.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.मा न इन्द्र पीयत्नवे मा शर्धते परा दाः। शिक्षा शचीवः शचीभिः॥
लिप्यन्तरणmā na indra pīyatnave mā śardhate parā dāḥ | śikṣā śacīvaḥ śacībhiḥ ||
अनुवादGive us not, Indra, as a prey unto the scornful or the proud: Help, Mighty One, with power and might.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.वयमु त्वा तदिदर्था इन्द्र त्वायन्तः सखायः। कण्वा उक्थेभिर्जरन्ते॥
लिप्यन्तरणvayamu tvā tadidarthā indra tvāyantaḥ sakhāyaḥ | kaṇvā ukthebhirjarante ||
अनुवादThis, even this, O Indra, we implore. as thy devoted friends, The Kanvas praise thee with their hymns.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.न घेमन्यदा पपन वज्रिन्नपसो नविष्टौ। तवेदु स्तोमं चिकेत॥
लिप्यन्तरणna ghemanyadā papana vajrinnapaso naviṣṭau | tavedu stomaṁ ciketa ||
अनुवादNaught else, O Thunderer, have I praised in the skilled singer's eulogy: On thy land only have I thought.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इच्छन्ति देवाः सुन्वन्तं न स्वप्नाय स्पृहयन्ति। यन्ति प्रमादमतन्द्राः॥
लिप्यन्तरणicchanti devāḥ sunvantaṁ na svapnāya spṛhayanti | yanti pramādamatandrāḥ ||
अनुवादThe Gods seek him who presses out the Soma; they desire not sleep They punish sloth unweariedly.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.ओ षु प्र याहि वाजेभिर्मा हृणीथा अभ्यस्मान्। महाँ इव युवजानिः॥
लिप्यन्तरणo ṣu pra yāhi vājebhirmā hṛṇīthā abhyasmān | mahā iva yuvajāniḥ ||
अनुवादCome hither swift with gifts of wealth - be not thou angry with us-like A great man with a youthful bride.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.मो ष्वद्य दुर्हणावान्सायं करदारे अस्मत्। अश्रीर इव जामाता॥
लिप्यन्तरणmo ṣvadya durhaṇāvānsāyaṁ karadāre asmat | aśrīra iva jāmātā ||
अनुवादLet him not, wrathful with us, spend the evening far from us to-day, Like some unpleasant son-in-law.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.विद्मा ह्यस्य वीरस्य भूरिदावरीं सुमतिम्। त्रिषु जातस्य मनांसि॥
लिप्यन्तरणvidmā hyasya vīrasya bhūridāvarīṁ sumatim | triṣu jātasya manāṁsi ||
अनुवादFor well we know this Hero's love, most liberal of the boons he gives, His plans whom the three worlds display.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आ तू षिञ्च कण्वमन्तं न घा विद्म शवसानात्। यशस्तरं शतमूतेः॥
लिप्यन्तरणā tū ṣiñca kaṇvamantaṁ na ghā vidma śavasānāt | yaśastaraṁ śatamūteḥ ||
अनुवादPour forth the gift which Kanvas bring, for none more glorious do we know Than the Strong Lord with countless aids.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.ज्येष्ठेन सोतरिन्द्राय सोमं वीराय शक्राय। भरा पिबन्नर्याय॥
लिप्यन्तरणjyeṣṭhena sotarindrāya somaṁ vīrāya śakrāya | bharā pibannaryāya ||
अनुवादO presser, offer Soma first to Indra, Hero, Sakra, him The Friend of man, that he may drink;
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.यो वेदिष्ठो अव्यथिष्वश्वावन्तं जरितृभ्यः। वाजं स्तोतृभ्यो गोमन्तम्॥
लिप्यन्तरणyo vediṣṭho avyathiṣvaśvāvantaṁ jaritṛbhyaḥ | vājaṁ stotṛbhyo gomantam ||
अनुवादWho, in untroubled ways, is best provider, for his worshippers. Of strength in horses and in kine.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.पन्यम्पन्यमित्सोतार आ धावत मद्याय। सोमं वीराय शूराय॥
लिप्यन्तरणpanyampanyamitsotāra ā dhāvata madyāya | somaṁ vīrāya śūrāya ||
अनुवादPressers, for him blend Soma juice, each draught most excellent, for him The Brave, the Hero, for his joy.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.पाता वृत्रहा सुतमा घा गमन्नारे अस्मत्। नि यमते शतमूतिः॥
लिप्यन्तरणpātā vṛtrahā sutamā ghā gamannāre asmat | ni yamate śatamūtiḥ ||
अनुवादThe Vrtra-slayer drinks the juice. May he who gives a hundred aids Approach, nor stay afar from us.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.एह हरी ब्रह्मयुजा शग्मा वक्षतः सखायम्। गीर्भिः श्रुतं गिर्वणसम्॥
लिप्यन्तरणeha harī brahmayujā śagmā vakṣataḥ sakhāyam | gīrbhiḥ śrutaṁ girvaṇasam ||
अनुवादMay the strong Bay Steeds, yoked by prayer, bring hither unto us our Friend, Lover of Song, renowned by songs.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.स्वादवः सोमा आ याहि श्रीताः सोमा आ याहि। शिप्रिन्नृषीवः शचीवो नायमच्छा सधमादम्॥
लिप्यन्तरणsvādavaḥ somā ā yāhi śrītāḥ somā ā yāhi | śiprinnṛṣīvaḥ śacīvo nāyamacchā sadhamādam ||
अनुवादSweet are the Soma juices, come! Blent are the Soma juices, come! Rsi-like, mighty, fair of cheek, come hither quickly to the feast.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.स्तुतश्च यास्त्वा वर्धन्ति महे राधसे नृम्णाय। इन्द्र कारिणं वृधन्तः॥
लिप्यन्तरणstutaśca yāstvā vardhanti mahe rādhase nṛmṇāya | indra kāriṇaṁ vṛdhantaḥ ||
अनुवादAnd lauds which strengthen thee for great bounty and valour, and exalt Indra who doeth glorious deeds,
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.गिरश्च यास्ते गिर्वाह उक्था च तुभ्यं तानि। सत्रा दधिरे शवांसि॥
लिप्यन्तरणgiraśca yāste girvāha ukthā ca tubhyaṁ tāni | satrā dadhire śavāṁsi ||
अनुवादAnd songs to thee who lovest song, and all those hymns addressed to thee- These evermore confirm thy might.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.एवेदेष तुविकूर्मिर्वाजाँ एको वज्रहस्तः। सनादमृक्तो दयते॥
लिप्यन्तरणevedeṣa tuvikūrmirvājā eko vajrahastaḥ | sanādamṛkto dayate ||
अनुवादThus he, sole doer of great deeds whose hand holds thunder, gives us strength, He who hath never been subdued.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.हन्ता वृत्रं दक्षिणेनेन्द्रः पुरू पुरुहूतः। महान्महीभिः शचीभिः॥
लिप्यन्तरणhantā vṛtraṁ dakṣiṇenendraḥ purū puruhūtaḥ | mahānmahībhiḥ śacībhiḥ ||
अनुवादVrtra he slays with his right hand, even Indra, great with mighty power, And much-invoked in many a place.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.यस्मिन्विश्वाश्चर्षणय उत च्यौत्ना ज्रयांसि च। अनु घेन्मन्दी मघोनः॥
लिप्यन्तरणyasminviśvāścarṣaṇaya uta cyautnā jrayāṁsi ca | anu ghenmandī maghonaḥ ||
अनुवादHe upon whom all men depend, all regions, all achievements, he Takes pleasure in our wealthy chiefs.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.एष एतानि चकारेन्द्रो विश्वा योऽति शृण्वे। वाजदावा मघोनाम्॥
लिप्यन्तरणeṣa etāni cakārendro viśvā yo'ti śṛṇve | vājadāvā maghonām ||
अनुवादAll this hath he accomplished, yea, Indra, most gloriously renowned, Who gives our wealthy princes strength.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.प्रभर्ता रथं गव्यन्तमपाकाच्चिद्यमवति। इनो वसु स हि वोळ्हा॥
लिप्यन्तरणprabhartā rathaṁ gavyantamapākāccidyamavati | ino vasu sa hi voḻhā ||
अनुवादWho drives his chariot seeking spoil, from afar, to him he loves: For swift is he to bring men wealth.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सनिता विप्रो अर्वद्भिर्हन्ता वृत्रं नृभिः शूरः। सत्योऽविता विधन्तम्॥
लिप्यन्तरणsanitā vipro arvadbhirhantā vṛtraṁ nṛbhiḥ śūraḥ | satyo'vitā vidhantam ||
अनुवादThe Sage who, winning spoil with steeds, slays Vrtra, Hero with the men, His servant's faithful succourer.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.यजध्वैनं प्रियमेधा इन्द्रं सत्राचा मनसा। यो भूत्सोमैः सत्यमद्वा॥
लिप्यन्तरणyajadhvainaṁ priyamedhā indraṁ satrācā manasā | yo bhūtsomaiḥ satyamadvā ||
अनुवादO Priyamedhas, worship with collected mind this Indra whom The Soma hath full well inspired.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.गाथश्रवसं सत्पतिं श्रवस्कामं पुरुत्मानम्। कण्वासो गात वाजिनम्॥
लिप्यन्तरणgāthaśravasaṁ satpatiṁ śravaskāmaṁ purutmānam | kaṇvāso gāta vājinam ||
अनुवादYe Kanvas, sing the Mighty One, Lord of the Brave, who loves renown, All-present, glorified by song.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.य ऋते चिद्गास्पदेभ्यो दात्सखा नृभ्यः शचीवान्। ये अस्मिन्काममश्रियन्॥
लिप्यन्तरणya ṛte cidgāspadebhyo dātsakhā nṛbhyaḥ śacīvān | ye asminkāmamaśriyan ||
अनुवादStrong Friend, who, with no trace of feet, restores the cattle to the men, Who rest their wish and hope on him.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.इत्था धीवन्तमद्रिवः काण्वं मेध्यातिथिम्। मेषो भूतोऽभि यन्नयः॥
लिप्यन्तरणitthā dhīvantamadrivaḥ kāṇvaṁ medhyātithim | meṣo bhūto'bhi yannayaḥ ||
अनुवादShaped as a Ram, Stone-hurler I once thou camest hither to the son Of Kanva, wise Medhyatithi.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.शिक्षा विभिन्दो अस्मै चत्वार्ययुता ददत्। अष्टा परः सहस्रा॥
लिप्यन्तरणśikṣā vibhindo asmai catvāryayutā dadat | aṣṭā paraḥ sahasrā ||
अनुवादVibhindu, thou hast helped this man, giving him thousands four times ten, And afterward eight thousand more.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.उत सु त्ये पयोवृधा माकी रणस्य नप्त्या। जनित्वनाय मामहे॥
लिप्यन्तरणuta su tye payovṛdhā mākī raṇasya naptyā | janitvanāya māmahe ||
अनुवादAnd these twain pouring streams of milk, creative, daughters of delight, For wedlock sake I glorify.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सूक्त २ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्रको एउटा बिन्दु हो। यस पृष्ठले यसलाई शास्त्रीय, दार्शनिक वा जीवन्त परम्पराको सन्दर्भमा राख्छ र यसका शाखा, स्रोत तथा सम्बन्धित मार्गसँग जोड्छ।