सूक्त ११६
25 मन्त्रसहित सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण र उपलब्ध स्रोतसँग मिलेका ऐतिहासिक अङ्ग्रेजी अनुवाद।
25 मन्त्रसहित सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण र उपलब्ध स्रोतसँग मिलेका ऐतिहासिक अङ्ग्रेजी अनुवाद।
गहिराइ 4 / 4
25 मन्त्रसहित सम्पूर्ण ऋग्वेद सूक्त: संस्कृत पाठ, IAST लिप्यन्तरण र उपलब्ध स्रोतसँग मिलेका ऐतिहासिक अङ्ग्रेजी अनुवाद।
बटन, स्वाइप वा बायाँ-दायाँ तीर कुञ्जीले पृष्ठ पल्टाउनुहोस्।
नासत्याभ्यां बर्हिरिव प्र वृञ्जे स्तोमाँ इयर्म्यभ्रियेव वातः। यावर्भगाय विमदाय जायां सेनाजुवा न्यूहतू रथेन॥
लिप्यन्तरणnāsatyābhyāṁ barhiriva pra vṛñje stomā iyarmyabhriyeva vātaḥ | yāvarbhagāya vimadāya jāyāṁ senājuvā nyūhatū rathena ||
अनुवादI TRIM like grass my song for the Nasatyas and send their lauds forth as the wind drives rain- clouds, Who, in a chariot rapid as an arrow, brought to the youthful Vimada a consort.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.वीळुपत्मभिराशुहेमभिर्वा देवानां वा जूतिभिः शाशदाना। तद्रासभो नासत्या सहस्रमाजा यमस्य प्रधने जिगाय॥
लिप्यन्तरणvīḻupatmabhirāśuhemabhirvā devānāṁ vā jūtibhiḥ śāśadānā | tadrāsabho nāsatyā sahasramājā yamasya pradhane jigāya ||
अनुवादBorne on by rapid steeds of mighty pinion, or proudly trusting in the Gods' incitements. That stallion ass of yours won, O Nasatyas, that thousand in the race, in Yama's contest.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तुग्रो ह भुज्युमश्विनोदमेघे रयिं न कश्चिन्ममृवाँ अवाहाः। तमूहथुर्नौभिरात्मन्वतीभिरन्तरिक्षप्रुद्भिरपोदकाभिः॥
लिप्यन्तरणtugro ha bhujyumaśvinodameghe rayiṁ na kaścinmamṛvā avāhāḥ | tamūhathurnaubhirātmanvatībhirantarikṣaprudbhirapodakābhiḥ ||
अनुवादYea, Asvins, as a dead man leaves his riches, Tugra left Bhujyu in the cloud of waters. Ye brought him back in animated vessels, traversing air, unwetted by the billows.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तिस्रः क्षपस्त्रिरहातिव्रजद्भिर्नासत्या भुज्युमूहथुः पतंगैः। समुद्रस्य धन्वन्नार्द्रस्य पारे त्रिभी रथैः शतपद्भिः षळश्वैः॥
लिप्यन्तरणtisraḥ kṣapastrirahātivrajadbhirnāsatyā bhujyumūhathuḥ pataṁgaiḥ | samudrasya dhanvannārdrasya pāre tribhī rathaiḥ śatapadbhiḥ ṣaḻaśvaiḥ ||
अनुवादBhujyu ye bore with winged things, Nasatyas, which for three nights, three days full swiftly travelled, To the sea's farther shore, the strand of ocean, in three cars, hundred-footed, with six horses.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अनारम्भणे तदवीरयेथामनास्थाने अग्रभणे समुद्रे। यदश्विना ऊहथुर्भुज्युमस्तं शतारित्रां नावमातस्थिवांसम्॥
लिप्यन्तरणanārambhaṇe tadavīrayethāmanāsthāne agrabhaṇe samudre | yadaśvinā ūhathurbhujyumastaṁ śatāritrāṁ nāvamātasthivāṁsam ||
अनुवादYe wrought that hero exploit in the ocean which giveth no support, or hold or station, What time ye carried Bhujyu to his dwelling, borne in a ship with hundred oars, O Asvins.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.यमश्विना ददथुः श्वेतमश्वमघाश्वाय शश्वदित्स्वस्ति। तद्वां दात्रं महि कीर्तेन्यं भूत्पैद्वो वाजी सदमिद्धव्यो अर्यः॥
लिप्यन्तरणyamaśvinā dadathuḥ śvetamaśvamaghāśvāya śaśvaditsvasti | tadvāṁ dātraṁ mahi kīrtenyaṁ bhūtpaidvo vājī sadamiddhavyo aryaḥ ||
अनुवादThe white horse which of old ye gave Aghasva, Asvins, a gift to be his wealth for ever,- Still to be praised is that your glorious present, still to be famed is the braye horse of Pedu.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.युवं नरा स्तुवते पज्रियाय कक्षीवते अरदतं पुरंधिम्। कारोतराच्छफादश्वस्य वृष्णः शतं कुम्भाँ असिञ्चतं सुरायाः॥
लिप्यन्तरणyuvaṁ narā stuvate pajriyāya kakṣīvate aradataṁ puraṁdhim | kārotarācchaphādaśvasya vṛṣṇaḥ śataṁ kumbhā asiñcataṁ surāyāḥ ||
अनुवादO Heroes, ye gave wisdom to Kaksivan who sprang from Pajra's line, who sang your praises. Ye poured forth from the hoof of your strong charger a hundred jars of wine as from a strainer.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.हिमेनाग्निं घ्रंसमवारयेथां पितुमतीमूर्जमस्मा अधत्तम्। ऋबीसे अत्रिमश्विनावनीतमुन्निन्यथुः सर्वगणं स्वस्ति॥
लिप्यन्तरणhimenāgniṁ ghraṁsamavārayethāṁ pitumatīmūrjamasmā adhattam | ṛbīse atrimaśvināvanītamunninyathuḥ sarvagaṇaṁ svasti ||
अनुवादYe warded off with cold the fire's fierce burning; food very rich in nouripliment ye furnished. Atri, cast downward in the cavern, Asvins ye brought, with all his people, forth to comfort.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.परावतं नासत्यानुदेथामुच्चाबुध्नं चक्रथुर्जिह्मबारम्। क्षरन्नापो न पायनाय राये सहस्राय तृष्यते गोतमस्य॥
लिप्यन्तरणparāvataṁ nāsatyānudethāmuccābudhnaṁ cakrathurjihmabāram | kṣarannāpo na pāyanāya rāye sahasrāya tṛṣyate gotamasya ||
अनुवादYe lifted up the well, O ye Nasatyas, and set the base on high to open downward. Streams flowed for folk of Gotama who thirsted, like rain to bring forth thousandfold abundance.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.जुजुरुषो नासत्योत वव्रिं प्रामुञ्चतं द्रापिमिव च्यवानात्। प्रातिरतं जहितस्यायुर्दस्रादित्पतिमकृणुतं कनीनाम्॥
लिप्यन्तरणjujuruṣo nāsatyota vavriṁ prāmuñcataṁ drāpimiva cyavānāt | prātirataṁ jahitasyāyurdasrāditpatimakṛṇutaṁ kanīnām ||
अनुवादYe from the old Cyavana, O Nasatyas, stripped, as 'twere mail, the skin upon his body, Lengthened his life when all had left him helpless, Dasras! and made him lord of youthful maidens.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तद्वां नरा शंस्यं राध्यं चाभिष्टिमन्नासत्या वरूथम्। यद्विद्वांसा निधिमिवापगूळ्हमुद्दर्शतादूपथुर्वन्दनाय॥
लिप्यन्तरणtadvāṁ narā śaṁsyaṁ rādhyaṁ cābhiṣṭimannāsatyā varūtham | yadvidvāṁsā nidhimivāpagūḻhamuddarśatādūpathurvandanāya ||
अनुवादWorthy of praise and worth the winning, Heroes, is that your favouring succour O Nasatyas, What time ye, knowing well his case, delivered Vandana trom the pit like hidden treasure.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.तद्वां नरा सनये दंस उग्रमाविष्कृणोमि तन्यतुर्न वृष्टिम्। दध्यङ्ह यन्मध्वाथर्वणो वामश्वस्य शीर्ष्णा प्र यदीमुवाच॥
लिप्यन्तरणtadvāṁ narā sanaye daṁsa ugramāviṣkṛṇomi tanyaturna vṛṣṭim | dadhyaṅha yanmadhvātharvaṇo vāmaśvasya śīrṣṇā pra yadīmuvāca ||
अनुवादThat mighty deed of yours, for gain, O Heroes, as thunder heraldeth the rain, I publish, When, by the horse's head, Atharvan's offspring Dadhyac made known to you the Soma's sweetness.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अजोहवीन्नासत्या करा वां महे यामन्पुरुभुजा पुरंधिः। श्रुतं तच्छासुरिव वध्रिमत्या हिरण्यहस्तमश्विनावदत्तम्॥
लिप्यन्तरणajohavīnnāsatyā karā vāṁ mahe yāmanpurubhujā puraṁdhiḥ | śrutaṁ tacchāsuriva vadhrimatyā hiraṇyahastamaśvināvadattam ||
अनुवादIn the great rite the wise dame called, Nasatyas, you, Lords of many treasures, to assist her. Ye heard the weakling's wife, as 'twere an order, and gave to her a son Hiranyahasta.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आस्नो वृकस्य वर्तिकामभीके युवं नरा नासत्यामुमुक्तम्। उतो कविं पुरुभुजा युवं ह कृपमाणमकृणुतं विचक्षे॥
लिप्यन्तरणāsno vṛkasya vartikāmabhīke yuvaṁ narā nāsatyāmumuktam | uto kaviṁ purubhujā yuvaṁ ha kṛpamāṇamakṛṇutaṁ vicakṣe ||
अनुवादYe from the wolf's jaws, as ye stood together, set free the quail, O Heroes, O Nasatyas. Ye, Lords of many treasures, gave the poet his perfect vision as he mourned his trouble.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.चरित्रं हि वेरिवाच्छेदि पर्णमाजा खेलस्य परितक्म्यायाम्। सद्यो जङ्घामायसीं विश्पलायै धने हिते सर्तवे प्रत्यधत्तम्॥
लिप्यन्तरणcaritraṁ hi verivācchedi parṇamājā khelasya paritakmyāyām | sadyo jaṅghāmāyasīṁ viśpalāyai dhane hite sartave pratyadhattam ||
अनुवादWhen in the time of night, in Khela's battle, a leg was severed like a wild bird's pinion, Straight ye gave Vispali a leg of iron that she might move what time the conflict opened.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.शतं मेषान्वृक्ये चक्षदानमृज्राश्वं तं पितान्धं चकार। तस्मा अक्षी नासत्या विचक्ष आधत्तं दस्रा भिषजावनर्वन्॥
लिप्यन्तरणśataṁ meṣānvṛkye cakṣadānamṛjrāśvaṁ taṁ pitāndhaṁ cakāra | tasmā akṣī nāsatyā vicakṣa ādhattaṁ dasrā bhiṣajāvanarvan ||
अनुवादHis father robbed Rjrasva of his eyesight who for the she-wolf slew a hundred wethers. Ye gave him eyes, Nasatyas, Wonder-Workers, Physicians, that he saw with sight uninjured.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.आ वां रथं दुहिता सूर्यस्य कार्ष्मेवातिष्ठदर्वता जयन्ती। विश्वे देवा अन्वमन्यन्त हृद्भिः समु श्रिया नासत्या सचेथे॥
लिप्यन्तरणā vāṁ rathaṁ duhitā sūryasya kārṣmevātiṣṭhadarvatā jayantī | viśve devā anvamanyanta hṛdbhiḥ samu śriyā nāsatyā sacethe ||
अनुवादThe Daughter of the Sun your car ascended, first reaching as it were the goal with coursers. All Deities within their hearts assented, and ye, Nasatyas, are close linked with glory.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.यदयातं दिवोदासाय वर्तिर्भरद्वाजायाश्विना हयन्ता। रेवदुवाह सचनो रथो वां वृषभश्च शिंशुमारश्च युक्ता॥
लिप्यन्तरणyadayātaṁ divodāsāya vartirbharadvājāyāśvinā hayantā | revaduvāha sacano ratho vāṁ vṛṣabhaśca śiṁśumāraśca yuktā ||
अनुवादWhen to his house ye came, to Divodasa, hasting to Bharadvaja, O ye Asvins, The car that came with you brought splendid riches: a porpoise and a bull were yoked together.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.रयिं सुक्षत्रं स्वपत्यमायुः सुवीर्यं नासत्या वहन्ता। आ जह्नावीं समनसोप वाजैस्त्रिरह्नो भागं दधतीमयातम्॥
लिप्यन्तरणrayiṁ sukṣatraṁ svapatyamāyuḥ suvīryaṁ nāsatyā vahantā | ā jahnāvīṁ samanasopa vājaistrirahno bhāgaṁ dadhatīmayātam ||
अनुवादYe, bringing wealth with rule, and life with offspring, life rich in noble heroes; O Nasatyas, Accordant came with strength to Jahnu's children who offered you thrice every day your portion.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.परिविष्टं जाहुषं विश्वतः सीं सुगेभिर्नक्तमूहथू रजोभिः। विभिन्दुना नासत्या रथेन वि पर्वताँ अजरयू अयातम्॥
लिप्यन्तरणpariviṣṭaṁ jāhuṣaṁ viśvataḥ sīṁ sugebhirnaktamūhathū rajobhiḥ | vibhindunā nāsatyā rathena vi parvatā ajarayū ayātam ||
अनुवादYe bore away at night by easy pathways Jahusa compassed round on every quarter, And, with your car that cleaves the toe asunder, Nasatyas never decaying! rent the mountains.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.एकस्या वस्तोरावतं रणाय वशमश्विना सनये सहस्रा। निरहतं दुच्छुना इन्द्रवन्ता पृथुश्रवसो वृषणावरातीः॥
लिप्यन्तरणekasyā vastorāvataṁ raṇāya vaśamaśvinā sanaye sahasrā | nirahataṁ ducchunā indravantā pṛthuśravaso vṛṣaṇāvarātīḥ ||
अनुवादOne morn ye strengthened Vaga for the battle, to gather spoils that might be told in thousands. With Indra joined ye drove away misfortunes, yea foes of Prthusravas, O ye mighty.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.शरस्य चिदार्चत्कस्यावतादा नीचादुच्चा चक्रथुः पातवे वाः। शयवे चिन्नासत्या शचीभिर्जसुरये स्तर्यं पिप्यथुर्गाम्॥
लिप्यन्तरणśarasya cidārcatkasyāvatādā nīcāduccā cakrathuḥ pātave vāḥ | śayave cinnāsatyā śacībhirjasuraye staryaṁ pipyathurgām ||
अनुवादFrom the deep well ye raised on high the water, so that Rcatka's son, Sara, should drink it; And with your might, to help the weary Sayu, ye made the barren cow yield milk, Nasatyas.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.अवस्यते स्तुवते कृष्णियाय ऋजूयते नासत्या शचीभिः। पशुं न नष्टमिव दर्शनाय विष्णाप्वं ददथुर्विश्वकाय॥
लिप्यन्तरणavasyate stuvate kṛṣṇiyāya ṛjūyate nāsatyā śacībhiḥ | paśuṁ na naṣṭamiva darśanāya viṣṇāpvaṁ dadathurviśvakāya ||
अनुवादTo Visvaka, Nasatyas! son of Krsna, the righteous man who sought your aid and praised you, Ye with your powers restored, like some lost creature, his son Visnapu for his eyes to look on.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.दश रात्रीरशिवेना नव द्यूनवनद्धं श्नथितमप्स्वन्तः। विप्रुतं रेभमुदनि प्रवृक्तमुन्निन्यथुः सोममिव स्रुवेण॥
लिप्यन्तरणdaśa rātrīraśivenā nava dyūnavanaddhaṁ śnathitamapsvantaḥ | viprutaṁ rebhamudani pravṛktamunninyathuḥ somamiva sruveṇa ||
अनुवादAsvins, ye raised, like Soma in a ladle Rebha, who for ten days and ten nights, fettered. Had lain in cruel bonds, immersed and wounded, suffering sore affliction, in the waters.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.प्र वां दंसांस्यश्विनाववोचमस्य पतिः स्यां सुगवः सुवीरः। उत पश्यन्नश्नुवन्दीर्घमायुरस्तमिवेज्जरिमाणं जगम्याम्॥
लिप्यन्तरणpra vāṁ daṁsāṁsyaśvināvavocamasya patiḥ syāṁ sugavaḥ suvīraḥ | uta paśyannaśnuvandīrghamāyurastamivejjarimāṇaṁ jagamyām ||
अनुवाद1 have declared your wondrous deeds, O Asvins: may this be mine, and many kine and heroes. May I, enjoying lengthened life, still seeing, enter old age as 'twere the house I live in.
English translation: Ralph T. H. Griffith, 1896.सूक्त ११६ सनातन धर्म ज्ञान-मानचित्रको एउटा बिन्दु हो। यस पृष्ठले यसलाई शास्त्रीय, दार्शनिक वा जीवन्त परम्पराको सन्दर्भमा राख्छ र यसका शाखा, स्रोत तथा सम्बन्धित मार्गसँग जोड्छ।